Шэнэ Хэлсээн: Римэйхиндэ
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:09:36.165136+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Римэйхиндэ

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Римэйхиндэ

Римэйхиндэ

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

1

Павелай Римэйхиндэ бэшэһэн хандалга

11-7Бурханай хайра дурада хүртэһэн, тэрэнэй нангин арадынь байхаар дуудуулагдаһан Рим хотын бүгэдэ зон, таанадта Иисус Христосой зараса, элшэнгээр һунгагдаһан Павел бэшэнэ. Манай Эсэгэ Бурхан ба Дээдын Эзэн Иисус Христос таанадта үршөөл хайра ба амгалан тайбаниие үршөөг лэ!

Бурхан Һайн Мэдээсэл номнохыемни намайе шэлэжэ абаа юм. Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһэнэй ёһоор Бурхан тэрэ Һайн Мэдээсэлые урдань лүндэншэдөөрөө дамжуулан найдуулһан байгаа. Тэрэ Мэдээсэлнь Бурханай Хүбүүн, манай Дээдын Эзэн Иисус Христос тухай. Иисус хүнэй бэе бэелхэдээ Давидай үри һадаһан боложо түрөө. Харин тэрэнэй һүр хүсэтэй Бурханай Хүбүүн байһыень, үхөөд амидырхадань Нангин Һүлдэ харуулаа. Бүхы яһатаниие, тиихэдэ Иисус Христосой дуудаһан таанадые этигэл һүзэгтэй, мэдэлдэ оросотой болгохын тула Бурхан Хүбүүгээрээ дамжан, тэрэнэй аша туһада намайе элшэн болгон үршөөгөө юм++++.

8Бүхы газар дэлхэйнхидэй танай этигэл һүзэг тухай дуулажа байһандань би Иисус Христосоор дамжуулан та бүхэнэй түлөө нэн түрүүн Бурханда баяр баясхалан хүргэнэб+. 9-10Зальбарха бүхэндөө таанад тухай дурдажа, таанадтай хэзээшьеб уулзуулхыень гуйдаг байһыемни Бурхан мэдэхэ. Би Хүбүүн тухайнь Һайн Мэдээсэл номнон, үнэн зүрхэнһөө тэрээндэ алба хэнэ ха юмбиб++. 11Би таанадтай уулзажа, Бурханай Һүлдын үршөөһэн аша буянгаар хубаалсахаяа аргагүй ехээр хүсэжэ байнаб. Тиигэбэл этигэл һүзэгтнай бэхижэхэ байгаа. 12Этигэл һүзэгөөрөө бидэ бэе бэеэ урмашуулха байгаалди.

13Аха дүүнэр, таанадта ошохо гэжэ минии оло дахин тэмүүлдэг байһые мэдэжэ байха ёһотойт. Гэхэдэ, нэгэл юумэн намда ходо һаалта болодог байгаа. Бусад арадуудай дунда хүнүүдые Христосто хандуулдагтайгаал адляар таанадайшье дунда үрэ дүнтэйгөөр ажаллаха дуратай байгааб+. 14-15Хүнүүд хүмүүжүүлэгдэһэн гү, али хүмүүжүүлэгдээгүй гү, эрдэм ухаантай гү, али ном болбосоролгүй байна гү, илгаагүй юм. Би хүн бүхэндэ Һайн Мэдээсэлые номнохо ёһотой хүм. Тиимэл ушарһаа би Римдэ байһан таанадташье ошожо номнохые аргагүй ехээр хүсэжэ байнаб+.

Һайн Мэдээсэлэй һүр хүсэн тухай

16Һайн Мэдээсэл тухай номнохоёо би эшэнэгүйб. Ушарынь юуб гэхэдэ, тэрэ һүзэглэһэн хүн бүхэниие, нэн түрүүн еврейнүүдые, тиихэдэ баһал бусад арадуудые абарха Бурханай һүр хүсэн юм+. 17Гансал этигэл һүзэгэй ашаар хүнүүдые Бурханай үнэн сэдьхэлтэн болгодогынь Һайн Мэдээсэл соо элеэр харуулагдана. «Үнэн сэдьхэлтэн этигэл һүзэгэйнгөөл ашаар ажамидарха», – гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй+.

Хүн түрэлхитэн гэмтэй

18Нүгэлтэ болон бузар муухай юумэнүүдые үйлэдэжэ, үнэн зүбые даража байһан хүнүүдтэ ехэ уур сухалтай байһанаа Бурхан тэнгэриһээ харуулна+. 19Бурхан тухай мэдэжэ болохо бүхы юумэнүүдые тэдэ зон мэдэнэ, юундэб гэхэдэ, тэдэ зондо бултандань Бурхан өөрыгөө элирүүлэн харуулаа юм+. 20Бурханай харагдадаггүй мүнхэ һүр хүсэн болон Бурханай мүн шанарынь газар дэлхэйн зохёон бүтээгдэхэһээ эхилэн тэрэнэй бүхы бүтээһэн юумэнүүдэй ашаар эли харуулагдана. Тиимэһээл үнөөхи зондо өөһэдыгөө хамгаалха юумэн байхагүй. 21Тэдэнэр Бурханиие мэдэһэншье һаа, Бурханда алдар соло дуудаагүй, баяр баясхаланшье хүргөөгүй. Тэдэнэй һанал бодолынь удхагүй хооһон боложо, тэнэг зүрхэ сэдьхэлынь харанхыда хушагдаба+. 22Тэдэнэр өөһэд тухайгаа ухаантай сэсэнбди гэнэ, үнэн дээрээ тэдэнэр үбэштэй тэнэгүүд юм+. 23Тэдэнэр алдарта, мүнхэ Бурханда һүгэдэхын орондо мүнхэ амидаралгүй хүнүүдтэ гү, али шубуудта, амитадта, мүлхигшэдтэ адли онгонуудта шүтэнэ.

24Тиимэһээ Бурхан тэдэ зониие өөһэдынь замаар ябуулаа. Тэдэнэр хэхэ дуратай юумэеэ хээ, бузар муухай һанал бодолнуудынь эшэхээр юумэнүүдые хүүлэн, бэеыень бузарлуулжа байгаа. 25Тэдэнэр Бурхан тухай үнэн зүбые худал хуурмагаар һэлгээ, тиигээд хэтын хэтэдэ магтаал солотой байха Бүтээгшэ Бурханда шүтэхын орондо Бурханай бүтээһэн юумэнүүдтэ шүтэжэ байна.

26Тиигэхэдэнь өөһэдынгөө хүсэлэнгүүдые дахан ажамидархадань Бурхан тэдэндэ һаалта хээгүй. Тэдэнэй эхэнэрнүүдыньшье дэлхэйн жама ёһоор хурисалда орохоёо болёод, юрэ бусын аргаар хурисалда ородог болобо+. 27Эрэшүүлшье тон тиигэжэл ябадаг болоо. Тэдэнэр эхэнэрнүүдтэй унтахаяа болёод, эрэ хүнтэй унтахые аргагүй ехээр хүсэдэг болоо. Тиигэжэ эрэшүүл бэе бэетэйгээ эшэмээр юумэ худхана, тиигээд һүүлэй һүүлдэ буруу ябадалнуудайнгаа түлөө хэһээлтэдэ хүртэнэ. 28Тэдэ зоной Бурхан тухай бодожо байхаяа арсаһан хадань тэдэнэй тэнэг хооһон ухаан бодолойнгоо хүсэлэнгөөр ябахадань Бурхан һаалта хээгүй. Тиимэһээл тэдэ зон хэхэ ёһогүй юумэнүүдые хэнэ. 29Тиимэһээл тэдэнэр нүгэл шэбэлдэ унаһан, зальхай забхай ябадалтай, алта мүнгэндэ шунаһан, хара һанаатай зон. Тэдэнэр атаархадаг, аладаг, хэрүүл ама гаргадаг, худалаар хэлэдэг, харата ааша гаргадаг, хүниие хардадаг, 30хоблодог, Бурханда дурагүй байдаг, хүниие доромжолдог, өөрөөрөө омогорходог, һайрхадаг, муу муухай юумые ходо һанаашалжа байдаг, аба эжынгээ үгэ дууладаггүй юм. 31Тэдэнэр тэнэг хооһон, хэлэһэн үгэдөө хүрэдэггүй, хүниие үршөөхэ, хайрлаха гэжэ мэдэдэггүй юм+. 32Тиимэ юумэ үйлэдэжэ байһан хүн бүхэн үхэлдэ хүртэхэ табилантай гэжэ Бурханай хэлэһые мэдэжэ байһаншье һаа, тэдэнэр нүгэлтэ юумэ хэжэл байдаг, үшөө тиихэдэ бусад зониие тиимэ юумэ үйлэдүүлхэдэ түлхидэг юм+.

2

Бурханай зарга шүүбэри

2^1Заримантнай буруу юумэ хэжэ байһан зониие шүүбэрилдэг. Зүгөөр тиигэжэ байһандатнай таанадта ямаршье хүлисэл байхагүй. Бусад зониие зэмэлхэдээ, таанад өөһэдыгөө зэмэлнэт, ушарынь юуб гэхэдэ, таанад үнөөхил зонтойгоо адли буруу юумэ хэһэн гэмтэй болонот+. 2Тиимэ мэтын юумэнүүдые үйлэдэжэ байһан хүнүүдые гэмнэн шүүбэрилжэ байһан Бурхан үнэн зүб юм гэжэ бидэ мэдэнэбди. 3Гэмнэжэ байһан хүнүүдтэйгээл тон адли юумэ үйлэдэжэ байхадаа таанад Бурханай хэһээлтэдэ хүртэхэгүйбди гэжэ үнэхөөрөө һанана гүт? 4Али таанад Бурханай агууехэ үршөөл хайра, хүлисэл, тэсэбэри тооногүй аалта? Таанадые өөртөө хандуулхын тула Бурхан танда үршөөл хайратай байна гэжэ мэдэнэгүй аалта+? 5Харин таанад зүрюутэжэ, Бурханда хандахаяа арсанат. Тиигэжэ тэрэнэй уур сухалаа элирүүлхэ, газар дэлхэйнхидые гэмнэн шүүбэрилхэ үдэр хүрэтэр таанад өөһэдтөө бүрил муу хэһээлтэ бэлдэжэ байнат+. 6Бурхан хүн бүхэнииемнай хэһэн хэрэгүүдээрнь шиидхэхэ юм. 7Һайн һайхан хэрэгүүдые бүтээжэ ябадаг, алдар соло, нэрэ түрэ, һүнэшэгүй ажамидарал бэдэржэ байдаг зондо Бурхан мүнхын амидарал үршөөхэ. 8Харин өөһэд тухайгаал бододог, үнэн зүбые буруушаадаг, тиихэдэ буруу хэрэг үйлэдэхэ дуратай зондо Бурхан уур сухалаа, хоро шараяа харуулха. 9Харата бузар юумэ үйлэдэжэ байһан хүн бүхэндэ, нэн түрүүн еврей хүндэ, баһа ондоошье яһатанай хүндэ зоболон ба бэрхэшээл тудаха юм+. 10Харин һайн һайхан юумэ бүтээжэ байһан хүн бүхэндэ, нэн түрүүн еврей хүндэ, баһа ондоошье яһатанай хүндэ Бурхан алдар соло, нэрэ түрэ, амгалан байдал үршөөхэ юм+. 11Бурхан яһа илгадаггүй юм!+

12Бусад арадуудта Моисейн Хуули байгаагүй. Тэдэнэр Хуулигүйгөөр нүгэл шэбэл хээ, тиимэһээ Хуулигүйгөөр хосорхо. Еврейнүүд Хуулитай байгаа. Тэдэнэр Хуули доро нүгэл шэбэлээ хээ, тиин Хуулиин ёһоор гэмнүүлэн шүүлгэхэ юм+. 13Хуули юрэ шагнажа байһан хүнүүд бэшэ, харин тэрэниие сахижа байһан хүнүүд Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй байха+. 14Бусад арадуудай зарим хүнүүд Хуулигүй байһаншье һаа, Хуулиин заабаринуудые зүнгөөрөө мэдэн сахижашье байдаг. Тиимэһээ тэдэнэр Хуулигүй байһаншье һаа, сэдьхэл дотороо хуулитай байһанаа харуулна. 15Тэдэнэр өөрынгөө үйлэ хэрэгүүдээр Хуулиин эрилтэнүүдэй зүрхэ сэдьхэлдэнь бэшээтэй байһые харуулна. Тэдэнэй һэшхэлшье тэрэ ушар гэршэлнэ: заримдаа һанал бодолнуудынь тэдэниие зэмэлнэ, заримдаа хамгаална. 16Тон энээндэл адляар номноһон Һайн Мэдээсэлэймни ёһоор тэрэ Үдэр Иисус Христосой ашаар бүхы хүнүүдэй нюуса һанал бодолнуудыень Бурхан гэмнэн шүүхэ юм.

Еврейнүүд болон Хуули

17Заримантнай өөһэдыгөө еврейби гэжэ нэрлэнэ, Хуулида найдана, Бурханаар бахархана+. 18Өөһэдыгөө яажа абажа ябабалтнай Бурхан һайшаахаб гэжэ мэдэнэт, Хуули шудалан, үнэн зүбые илгадаг болобот. 19Һохор хүнүүдэй хүтэлэгшэдынь, харанхыда ябагшадай гэрэл туяань гээшэбди гэжэ өөһэд тухайгаа бата этигэлтэй байнат+. 20Хуули соо эрдэм ухаанай ба үнэн зүйлэй байхада таанад тэнэг зондо заабарилха, залуушуулые һургаха аргатайбди гэжэ бодонот. 21Бусадые һургадаг аад лэ, юундэ өөһэдөө һуранагүйбта? Хулгай хэжэ болохогүй гэжэ номножо байгаад, өөһэдөө хулгай хэнгүй байдаг аалта+? 22Гэрлэхэдээ нүхэртөө үнэн сэхэ байха хэрэгтэй гэжэ хүнүүдтэ хэлээд, өөһэдөө үнэн сэхэ байдаг аалта? Таанад онгонуудые үзэжэ яданат, үшөө тиихэдэ һүмэнүүдые тононот. 23Таанад Хуулитай байһандаа бахарханат, гэхэтэй сасуу Хуули сахингүй Бурханай нэрэ гутаанат. 24«Еврей таанадһаа боложо бусад арадууд Бурханиие муудхана», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй байдаг.

25Бэлгээ отолуулһан ушарта Хуули сахижа байбалтнай, тэрэ отолуулга танда аша туһатай юм. Хэрбээ Хуули сахидаггүй байбал, отолуулаагүй зонһоо таанад юугээрээшье дээрэ бэшэт+. 26Хэрбээ отолуулаагүй хүнэй Хуулиин тогтоолнуудые сахижа байгаа һаа, Бурхан тэрэниие отолуулһантай адляар бодохо бэшэ аал+? 27Тиимэһээ хэзээшье отолуулаагүй Хуули сахидаг хүн бүхэн еврейнүүдые гэмнэхэ бэшэ аал? Таанад отолуулһан байнат, Хуулитай байнат, гэхэдэ таанад тэрэ Хуули сахинагүйт+. 28Гадна талаһаа еврейдэл адляар ажамидарһантнай, отолуулһан байдалтнай таанадые жэнхэни еврейнүүд болгоногүй+. 29Жэнхэни еврей болбол гансал махабад бэеэ отолуулһан бэшэ, харин зүрхэ сэдьхэлэйнгээ гүн соо отолуулһан байха ёһотой. Энэнь Хуулиин тогтоолнуудай бэшэ, харин Нангин Һүлдын ажал юм. Тиимэ хүн уладай магтаалда бэшэ, харин Бурханай магтаалда хүртэхые хүсэдэг+.

3

3^1Еврей байхада юугээрээ һайн юм? Отолуулһан байхада ямар аша туһатай юм+? 2Алишье талаһаа һайн, илангаяа еврейнүүдтэ Бурханай һургаалай даалгагдаһаниинь шухала юм. 3Үнэн дээрээ тэдэнэй зариманиинь тэрэ һургаалда этигээгүй. Тиин тэдэнэй этигэл һүзэггүй байхада Бурхан найдабаригүй байха аал+? 4Үгыл даа. Хүн бүхэнэй худал хуурмаг юумэ хэлэжэ байбашье, Бурхан үнэн зүбые хэлэдэг юм.

«Хэлэһэншни үнэн зүб байһыеш баталха,

Зарга шүүбэриин болоходо ши илажа гарахаш», – гэжэ Нангин Бэшэг соо Бурхан тухай хэлэгдэнэ.

5Хэрбээ Бурханай үнэн зүб байһые нүгэлтэ хэрэгүүднай элирүүлжэ байбал, бидэ юун гэжэ хэлэхэбибди? Уур сухалаа хүрөөд маанадые хэһээжэ байһан Бурхан буруу юумэ хэнэ аал? (Энэ оршолонгой зон тиигэжэ һурадаг юм). 6Үгыл даа. Бурхан үнэн зүб бэшэ һаа, газар дэлхэйнхидые яажа шүүбэрилхэб?

7«Хэрбээ манай буруу ябадал Бурханай үнэн сэхэ байһые харуулан, тэрээндэ агууехэ алдар соло олгожо байбалнь, юундэ Бурхан мүнөө болотор маанадые нүгэлтэн гэжэ нэрлэнэб»,+
8үшөө «Нүгэлтэ юумэ үйлэдэжэ байя, тиигэбэл тэрэмнай һайн үрэ дүнтэй байха», – гэлдэнэбди гэжэ зарим зон маанадые зэмэлнэ. Зүгөөр Бурхан тэдэниие үнэн зүб зарга шүүбэридэ оруулха+.

Хэншье үнэн сэдьхэлтэн гэжэ тоологдохогүй

9Зай, хэлэһэн бүхы юумэмнай ямар удхатайб? Бидэ еврейнүүд бусад яһатанһаа дээрэ болоно гээшэ гүбди? Үгыл даа. Еврейнүүд бусад яһатанай зондол тон адляар нүгэл шэбэлдэ хүтэлүүлэгдэдэг юм гэжэ би һаяхан хэлээ һэнби+. 10Нангин Бэшэг соо иигэжэ хэлэгдэнэ:

«Үнэн сэдьхэлтэй нэгэшье хүн үгы,
Бурханда һайшаагдаха нэгэшье хүн үгы,
11Сэсэн ухаатай, Бурханиие бэдэрһэн
нэгэшье хүн үгы.
12Булта Бурханһаа хадуураа,
Булта хэндээшье хэрэггүй болоо.
Хэншье, нэгэшье хүн үнэн зүб юумэ хэнэгүй.
13Тэдэнэй үгэнүүдынь үхэлэй зам руу татадаг,

Хэлэнүүдынь худал хуурмаг юумэ үгүүлхэдээ бэрхэ.

Үгэ бүхэниинь могойн хэлэндэ адли аюултай.

14Тэдэ хорон үгэ, хараалһаа ондоо юумэ хэлэдэггүй.

15Тэдэнэр гэмтээхэ, алахадаа түргэн юм.

16Гэшхэһэн газартаал тэдэнэр һүйдхэл һүнэлгэ асардаг.

17Тэдэнэр эб найрамдалда ажамидархые мэдэхэгүй юм.

18Тэдэнэр Бурханһаашье айн һүрдэдэггүй юм».

19Хүн түрэлхитэнэй өөрыгөө сагааруулхаяа болихын тула, бүхы газар дэлхэйнхидые Бурханай зарга шүүбэридэ оруулхын тула Хуули соо хэлэгдэһэн бүхы юумэнүүд Хуулиин мэдэлдэ байһан хүнүүдтэ хандуулаатай гэжэ бидэ мэдэнэбди. 20Юундэб гэхэдэ, Хуулиин тогтоолнуудые дүүргэжэ байһанаараа нэгэшье хүн Бурханда һайшаагдахагүй. Хуули болбол маанадай нүгэлтэй байһые мэдэрүүлхэ зорилготой юм+.

Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй байха тухай

21Харин мүнөө Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй байха арга зам харуулагдаба. Тэрээн тухай Моисейн Хуулиин ба лүндэншэдэй гэршэлһэншье байбалнь, тэрэ арга зам Хуулида ямаршье хабаагүй юм+. 22Иисус Христосто һүзэглэһэн этигэл һүзэгэйнь ашаар Бурхан хүн бүхэниие, ямаршье илгаагүйгөөр, үнэн сэдьхэлтэнэй тоондо оруулна. 23Ушарынь юуб гэхэдэ, хүн бүхэн нүгэл шэбэл хээд, Бурханай алдарта хүртэнэгүй+. 24Зүгөөр маанадые сүлөөлһэн Иисус Христосой ашаар бидэ Бурханай аша буянда хүртэн, үнэн сэдьхэлтэй болонобди+. 25-26Бурхан маанадтай эбтэй эетэй болохын тула Христосые тахил болгон эльгээгээ. Тиимэһээ бидэ тэрээндэ һүзэглэһэнэйнгөө ашаар Бурхантай эблэрнэбди. Бурхан урдань тэсэбэритэй, нүгэлтэнүүдые тоонгүй байһанаараа үнэн зүб байһанаа харуулба. Баһа Иисуста һүзэглэһэн зониие үнэн сэдьхэлтэй гэжэ тоолоходоо Бурхан үнэн зүб байһанаа харуулна+. 27Зай, тиихэдээ юугээрээ бахархахамнайб? Юугээршье бахархалтагүй. Хуули сахиһанаараа үнэн сэдьхэлтэнэй тоодо ороо гүбди? Үгыл даа. Этигэл һүзэгэйнгөө ашаар үнэн сэдьхэлтэн болообди+. 28Ушарынь юуб гэхэдэ, хүн Хуулиин тогтоолнуудые дүүргэһэнээрээ бэшэ, харин этигэл һүзэгэйнгөө ашаар Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй болодог гэжэ бидэ тоолонобди+. 29Али Бурхан гансал еврейнүүдэй Бурхан болоно гү? Тэрэ баһал бусад арадуудай Бурхан бэшэ аал? Тиимэл даа,+
30Бурхан ори ганса юм хадаа бүхы арадуудай Бурхан мүн. Тиин Бурхан бусад арадуудые еврейнүүдтэй тон адляар этигэл һүзэгэйнь ашаар өөрынгөө урда үнэн сэдьхэлтэй байлгадаг юм+. 31Тиихэдээ бидэ этигэл һүзэгөөрөө Хуули хүсэгүй болгоно гүбди? Үгыл даа, бидэ Хуули бүришье хүсэн түгэлдэр болгонобди+.

4

Абраһам үльгэр жэшээ мүн

4^1Зай, өөрынгөө үбгэ эсэгэ Абраһам тухай юун гэжэ хэлэхэбибди? 2Хэрбээ тэрэ хэһэн хэрэгүүдээрээ Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэн гэжэ тоологдобол, бахархаха юумэтэй байха. Гэхэтэй сасуу Абраһам тэрэ хэрэгүүдээрээ Бурханай урда хэзээшье бахархажа шадахагүй юм. 3«Абраһамай Бурханда этигэһэн хадань Бурхан тэрэниие үнэн сэдьхэлтэнэй тоондо оруулаа», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй байдаг+. 4Хүдэлмэришэндэ түлэгдэһэн мүнгэн болбол бэлэг бэшэ юм. Тэрэ мүнгые хүн хүлһөөрөө олоно. 5Хүнүүд хэһэн юумээрээ бэшэ, харин этигэл һүзэгөөрөө Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэн гэжэ тоологдохо юм+. 6Хэһэн хэрэгүүдтэйнь холбонгүй хүниие үнэн сэдьхэлтэн гэжэ Бурханай тоолоходонь, тиимэ хүниие Давид аза жаргалтай гэжэ нэрлэбэ.

7«Хара хэрэгүүдынь хүлисэгдэһэн,
нүгэл шэбэлнүүдынь сагааруулагдаһан хүнүүд жаргалтай юм,

8Дээдын Эзэнэй хэһэн нүгэлнүүдыень хүндэ тохоогүй һаа,
тэрэ хүн жаргалтай юм»+.

9Үнөөхи Давидай хэлээшэ аза жаргал гансал отолуулһан зондо хабаатай аал? Үгыл даа. Тэрэнь отолуулаагүйшье зондо адлихан хабаатай юм. «Абраһамай Бурханда этигэһэн хадань Бурхан тэрэниие үнэн сэдьхэлтэнэй тоодо оруулаа», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһые бидэ дурдаа һэмди+. 10Тэрэнь хэзээ ушарһан байгааб? Абраһамай отолуулһанһаа урда гү, али отолуулһан хойнонь гү? Отолуулһанайнь хойно бэшэ, харин отолуулхынь урда тээ болоһон байгаа. 11Абраһам этигэл һүзэгэйнгөө түлөө үшөө отолуулхынгаа урда тээ үнэн сэдьхэлтэнэй тоодо ороод, тэрэнээ баталан отолуулһан байгаа. Тиигэжэл Абраһам отолуулаагүй аад, Бурханда һүзэглэһэнэйнгөө ашаар үнэн сэдьхэлтэн гэжэ тоологдоһон бүхы һүзэглэгшэдэй эсэгэнь болоо юм. 12Тэрэнэй отолуулхынгаа урда тээ Бурханда һүзэглэдэгтэйнь адляар һүзэглэдэг отолуулһаншье хүн бүхэнэй эсэгэнь болоо юм.

Һүзэглэгшэдтэ Бурханай үгэһэн найдуулга

13Бурхан Абраһамда, тэрэнэй үри һадаһадта газар дэлхэйе залгамжалан абахаш гэһэн найдуулга үгэһэн байгаа. Абраһамай Хуули сахижа байһан дээрэһээнь бэшэ, харин Бурханда һүзэглөөд, үнэн сэдьхэлтэй болоһон хадань тэрэ найдуулга үгтэһэн байгаа+. 14Хэрбээ тэрэ найдуулгын Хуули сахиһанай түлөө үгтэһэн байбалнь, этигэл һүзэг юуншье бэшэ, найдуулга ямаршье үрэ дүнгүй байха һэн+. 15Хуули эбдэхэдэ Бурханай уур сухалынь хүрэдэг юм. Харин Хуулиин үгы байбал, тэрэниие эбдэхын аргагүй юм+.

16Тиимэһээ найдуулга этигэл һүзэг дээрэ үндэһэлнэ, тиин Абраһамай бүхы үри һадаһадта, гансашье Хуули сахидаг бэшэ, харин Абраһамдал адляар һүзэглэһэн хүн бүхэндэ Бурханай агууехэ үршөөл хайраар тэрэ найдуулгань батаар үгтэбэ. Абраһам бултанаймнай эсэгэ+. 17Нангин Бэшэг соо: «Би шамайе олон арадуудай эсэгээр табяаб», – гэжэ хэлээтэй байдаг. Үхэһэн юумые амидыруулдаг, байхагүй юумые захиралтаараа бии болгодог Бурханда һүзэглэһэн Абраһам манай эсэгэ юм+. 18Найдаха шалтагаанайшье үгы байхада, Абраһам этигээ, найдаа, тиимэһээ «олон арадуудай эсэгэнь» болоо, Нангин Бэшэг соо хэлэгдэһэн ёһоор үри һадаһадынь одо мүшэдтэл адли тоогүй олон байха. 19Тэрэ үедэ Абраһам зуу хүрэхэ тооной байгаа, зүгөөр үхэхын наана болоһон махабад бэе тухайгаа, үри хүүгэдые түрэхэ сагайнь үнгэрһэн Сарра тухайгаа бодоходоо, тэрэнэй этигэл һүзэгынь һулараагүй+. 20Абраһам Бурханай найдуулгые һэжэглээгүй, тэрээндэ бата этигэжэ байгаа, тиин этигэл һүзэгынь бүришье ехэ болоо. Тэрээгээрээ Абраһам Бурханиие алдаршуулаа. 21Бурхан найдуулһан юумэеэ дүүргэхэ аргатай гэжэ Абраһам бата этигэлтэй байгаа. 22Тиимэһээл Абраһам этигэл һүзэгэйнгөө ашаар «үнэн сэдьхэлтэнэй тоодо оруулагдаһан байгаа». 23«Үнэн сэдьхэлтэнэй тоодо оруулагдаа», – гэдэгынь гансал Абраһамда хабаатай бэшэ. 24Тэрэнь баһал манай Дээдын Эзэн Иисус Христосые амидыруулһан Бурханда һүзэглөөд, үнэн сэдьхэлтэнэй тоодо ороһон маанадта хабаатай юм+. 25Бурхан манай нүгэл шэбэлэй түлөө Иисусые үхэлдэ үгөөд, үнэн сэдьхэлтэй байхымнай тула һүүлдэнь тэрэниие амидыруулаа юм+.

5

Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй байха тухай

5^1Мүнөө бидэ этигэл һүзэгэйнгөө ашаар Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй болообди, тиин манай Дээдын Эзэн Иисус Христосоор дамжан Бурхантай эбээ нэгэдхээбди+. 2Христос баһа этигэл һүзэгэймнай ашаар маанадые мүнөө манай оршожо байһан Бурханай үршөөл хайрада хүтэлэн асараа. Тиимэһээ Бурханай алдарта хүртэхэбди гэжэ найдан, баяр жаргалтай байнабди+. 3Бидэ зобожо байһандаа баһа баяр жаргалтай байнабди, юундэб гэхэдэ, зоболон бэрхэшээлнүүд тэсэбэри тэнхээтэй болгодог,+
4харин тэсэбэри тэнхээтэй байхада Бурхан һайшаадаг, тиихэдэ Бурханай һайшаал найдабари түрүүлдэг, 5тиимэһээ тэрэ найдабари маанадай урма хухалхагүй. Эдэ бүхы юумэнүүд Бурханай маанадта хайрлаһан Нангин Һүлдэһээ, тэрэнэй зүрхэ сэдьхэлдэмнай бүрилдүүлдэг хайра дуранһаа эхитэй юм+.

6Христос Бурханай тогтооһон сагта манай түлөө маанадай ахир һула, нүгэл шэбэлтэй байхада үхөө гээшэ. 7Үнэн сэдьхэлтэнэй түлөө үхэхые хүн үнэндөө хүсэдэггүй, тиихэдэ эрхим һайн хүнэй түлөө үхэхые хэншьеб хүсэһэн байжа магадгүй. 8Харин манай үшөө нүгэлтэй байхада Бурхан маанадай түлөө Христосые үхэлдэ хүртөөгөөд, манда аргагүй ехэ дуратай байһанаа баталаа+.

9Христосой адхарһан шуһанай ашаар бидэ мүнөө Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй болоод, Бурханай хэһээлтэһээ заатагүй абарагдахабди+. 10Хэрбээ Бурханай дайсадынь байхадамнайшье тэрэ өөрынгөө Хүбүүнэй үхэлөөр маанадтай эбээ нэгэдхэһэн байгаа хадаа, мүнөө эбтэй эетэй байхадамнай, тэрэ Хүбүүнэйнгээ аминай ашаар маанадые хэһээлтэһээ заабол абарха бэшэ аал+. 11Бурханай маанадтай эб найрамдал тогтоохоор Дээдын Эзэн Иисус Христосые эльгээһэн ушарта бидэ аргагүй баяртай байнабди.

Адам Христос хоёр тухай

12Нүгэл нэгэ хүнөөр дамжан газар дэлхэйдэ буугаа, тиигээд тэрэ нүгэл үшөө үхэл дахуулан асараа. Тиимэһээ хүн бүхэнэй нүгэлтэй байһан хадань, хүн түрэлхитэнэй дунда үхэл тараһан байгаа+. 13Хуулиин үгтэхэһөөшье урда газар дэлхэй дээрэ нүгэл байгаа. Зүгөөр Хуулиин үгы байхада нүгэлшье тоогдодоггүй+. 14Адамай үе сагһаа эхилээд, Моисейн үе саг хүрэтэр бүхы хүн түрэлхитэниие, тэдэнэй тоодо Бурханай захиралтые Адамай эбдэһэндэл адляар зүршөөгүй байһан хүнүүдыешье үхэл мэдэлдээ абаад байгаа.

Адам болбол һүүлдэнь ерэһэн Христосой анхан жэшээ байгаа+. 15Гэхэтэй сасуу Бурханай элбэг дэлбэгээр үршөөһэн бэлэгынь Адамай нүгэлтэй адли бэшэ. Тэрэ нүгэл бусад олон зондо үхэл асараа. Харин гансал Иисус Христосой олон зондо асарһан Бурханай буян хэшэгтэ бэлэг бүришье һүр жабхалантай байгаа+. 16Адамай нүгэлэй ба Бурханай бэлэгэй хоорондо тон ехэ илгаа байна. Үнөөхи нүгэл хэһээлтэдэ хүтэлжэ байгаа. Харин Бурханай үршөөл бэлэгынь олон нүгэл шэбэлнүүдыемнай хүлисүүлэн, маанадые үнэн зүб болгожо байна. 17Ганса хүнэй нүгэлөөр дамжан, тэрэ ганса хүнһөө боложо, үхэл захиржа байһан юм. Гэхэтэй сасуу ганса хүнэй, Иисус Христосой бүтээһэн үрэ дүн бүришье агууехэ юм. Бурханай элбэг үршөөл бэлэгээр үнэн зүб болоһон хүн бүхэн Иисус Христосой ашаар ажамидаржа, захиржа байха+. 18Тиимэһээ нэгэ нүгэлэй бүхы хүнүүдые гэмнэн буруудхажа байхада, үнэн зүб нэгэ хэрэгэй ашаар хүн бүхэн үнэн сэдьхэлтэй болоно, ами наһанда хүртэнэ+. 19Нэгэ хүнэй Бурханай мэдэлһээ гарахада яажа бүхы хүнүүд нүгэлтэнүүд болоо һэм, тон тиигэжэл нэгэ хүнэй Бурханай мэдэлдэ байһанай ашаар хүнүүд булта үнэн сэдьхэлтэй болохо+.

20Нүгэл шэбэлые элеэр харуулхын тула Хуули үгтэһэн байгаа. Зүгөөр нүгэл шэбэлэй ехэ элбэг байһан газарта Бурханай үршөөл хайрашье бүри элбэг дэлбэг үгтэжэ байгаа+. 21Хүн бүхэниие нүгэлэй хүтэлэн үхэлдэ хүргэдэг байһантайл тон адляар Бурханай үршөөл хайра маанадые хүтэлэн, үнэн сэдьхэлтэй болгодог, манай Дээдын Эзэн Иисус Христосой ашаар мүнхын амидаралда хүргэдэг+.

6

Нүгэлэй эрхэ мэдэлһээ мултараад, Христосой эрхэ мэдэлдэ байха тухай

6^1Зай, яахабибди? Бурханай үршөөл хайрын элбэгжэжэ байхын тула саашадаашье нүгэл шэбэл хэжэл байхамнай гээшэ гү? 2Үгыл даа. Нүгэлэй талаар үхөөд, эрхэ мэдэлһээнь мултарһан хадаа яажа саашадаашье нүгэл хэжэ ажамидархабибди+? 3Иисус Христостой нэгэдэн уһаар арюудхагдахадаа бидэ тэрэнэй үхэлыешье хубаалсан, тэрээнтэй нэгэдэһэн байгаабди гэжэ мэдэнэгүй аалта? 4Уһаар арюудхуулхадаа бидэ Христостой хамта үхөөд хүдөөлүүлэгдэһэн байгаабди. Тиимэһээ Эсэгынь алдарта һүр хүсэнэй Христосые амидыруулһандал адляар бидэшье ажамидаралай шэнэ зүргөөр ябахабди+.

5Хэрбээ бидэ Иисустай үхэлыень хубаалсан нэгэдэһэн байбал, тэрээнтэй хамта баһа амидыруулагдахабди+. 6Нүгэлтэ махабад бэемнай саашадаа маанадые нүгэлэй барлаг болгохогүйн тула урданаймнай байдал Христостой хамта хэрээһэн дээрэ хадагдан һүнэгдөө юм гэжэ бидэ мэдэнэбди+. 7Хүн үхэхэдөө нүгэлэй мэдэлһээ мултарна+. 8Христостой хамта үхэһэн хадаа бидэ тэрээнтэйл хамта амидархабди гэжэ этигэнэбди+. 9Ушарынь юуб гэбэл, Христос үхөөд амидыруулагдаһан байгаа, тиигээд дахин үхэхэгүй, юундэб гэбэл, үхэл тэрээн дээрэ ондоо ямаршье эрхэ засаггүй ха юм+. 10Христос нэгэл дахин манай нүгэлнүүдэй түлөө үхөөд, мүнөө Бурханай түлөө ажамидаржа байна+. 11Тиимэһээ таанадшье нүгэлэй талаар үхөөбди, харин Иисус Христосой үгэһэн амяар Бурханай түлөө ажамидарнабди гэжэ өөһэд тухайгаа бодохо ёһотойт.

12Махабад бэеынгээ хүсэлэнгүүдые дахахагүйн тула хүүртэ бэеэ нүгэлэй мэдэлдэ бү байлгагты. Һүүлэй һүүлдэ махабад бэетнай һүнэн хосорхо, тиимэһээ тэрэнэй хүсэлэнгүүдые дахажа бү ябагты. 13Махабад бэеынгээ алишье эрхэтэниие нүгэлдэ хүтэлхэ хуурмаг ябадалай зэбсэг бү болгогты. Зүгөөр үхөөд амидырһан зондол адляар өөһэдыгөө Бурханда зорюулан, махабад бэеынгээ алишье эрхэтэниие Бурханай хэрэглэхэ зүб ябадалай зэбсэг болгогты+. 14Нүгэл танай ажамидаралые захирха ёһогүй. Таанад Хууляар бэшэ, харин Бурханай үршөөл хайраар ажамидарна ха юмта.

15Зай, тиигээд яахамнайб? Хуулиин доро бэшэ, харин Бурханай үршөөл хайра доро ябажа байгаа хадаа нүгэл шэбэлээ саашадаашье үйлэдэхэмнай гээшэ гү? Үгыл даа! 16Хэнэй үгэ дууланат, тэрэнэйл барлагынь болонот гэжэ таанад мэдэнэгүй аалта? Таанад нүгэлэй барлагынь байбал, үхэлдэ хүртэхэт, али үгы һаа, Бурханай үгөөр байдаг барлагынь байбал, үнэн сэдьхэлтэй болохот+. 17Бурханда баяр баясхалан хүргэе! Таанад нэгэ үедэ нүгэлэй барлагууд байһан аад, номногдоһон һургаалай үнэн зүбые бүхы зүрхэ сэдьхэлээрээ дуулажа абаат. 18Тиин нүгэлэй мэдэлһээ мултараад, таанад зүб юумэнэй барлагууд болобо гээшэт+. 19Таанадай үшөөл гүйсэд болбосороогүй хада би юрын жэшээнүүдые хэрэглэнэб. Урдань таанад бузар муухай юумэнүүдые үйлэдэхэ зорилготойгоор махабад бэеынгээ эрхэтэнүүдые нүгэлэй барлаг болгоһон байгаат. Харин мүнөө махабад бэеынгээ бүхы эрхэтэнүүдые нангин хэрэгүүдые бүтээжэ байхаарнь зүб юумэнэй барлагууд болгогты.

20Нүгэлэй барлагууд байхадаа таанад зүб юумэндэ ямаршье хабаагүй байгаат. 21Урдань үйлэдэдэг хэрэгүүдһээ таанад юу оложо абабат? Мүнөө тэдэ хэрэгүүдһээ эшэжэ улайхаһаа бэшэ ондоо юумэн үгы, тэдэтнай таанадые үхэлдэ хүтэлжэ байгаа ха юм. 22Мүнөө таанад нүгэл шэбэлһээ сүлөөлэгдөөд, Бурханай барлагууд болобот. Тэрэнэй үрэ дүндэнь таанад арюун гэгээн болобот, мүнхын амидаралда хүртэбэт+. 23Хэһэн нүгэл шэбэлэйтнай түлөөһэниинь үхэл юм. Харин манай Дээдын Эзэн Иисус Христостой нэгэдэн мүнхэ амидархань Бурханай үршөөл бэлэг юм+.

7

Гэрлэлгэһээ жэшээ дурдая

7^1Аха дүүнэрни, таанад Хуули ойлгонот, тиимэһээ Хуули гансал амиды хүнүүдые захиржа шадаха гэжэ мэдэнэт. 2Жэшээлбэл, хуулиин ёһоор хадамтай эхэнэр нүхэрэйнгөө амиды мэндэ байха үедэл нүхэртэйгөө холбоотой юм; хэрбээ нүхэрынгөө наһа барабалнь, тэрэ эхэнэр гэрлэлгын Хуулиһаа сүлөөтэй болоно+. 3Тиимэһээ нүхэрэйнгөө амиды мэндэ байха сагта ондоо хүнтэй ханилбалнь, тэрэ эхэнэр эрэдээ урбагша гэжэ нэрлэгдэхэ, харин нүхэрэйнь нүгшэһэн байбал, тэрэ эхэнэр хуулиин ёһоор сүлөөтэй болоод, ондоо хүнтэй һугаашье һаа, эрэдээ урбагша гэжэ тоологдохогүй+. 4Аха дүүнэрни, таанадай ушар тон тиимэл юм. Таанад мүнөө Христосой бэеын эрхэтэн болоод, Хуулитай холбоогоо таһалба гээшэт. Мүнөө таанад Бурханда алба хэжэ аша туһатай байхын тула үхөөд амидырһан Христосой хүнүүд болобот+. 5Энэ дэлхэйн жама ёһоор ажамидархадамнай Хуули махабад бэеымнай нүгэлтэ хүсэлэнгүүдые һэргээдэг байгаа, бидэ булта үхэхэ хойшолонтой байгаабди. 6Харин мүнөө бидэ урдань маанадые хүлеэд байһан Хуулиин талаар үхөөд, эрхэ мэдэлһээнь мултараабди. Саашадаа бидэ бэшэгдэһэн Хуули сахижа, хуушан аргаар алба хэхэгүйбди, харин шэнэ аргаар Һүлдын мэдэлдэ байгаад, Бурханда алба хэхэбди+.

Хуули ба нүгэл тухай

7Зай, тиигээд Хуули өөрөө нүгэлтэй гэжэ хэлэхэмнай гү? Үгыл даа! Зүгөөр Хуулиин үгы байбал, би нүгэл гээшэ юун бэ гэжэ мэдэхэгүй байха һэнби. «Ондоо хүнэй юумэндэ бү һанаарха», – гэжэ Хуулиин хэлээгүй юм һаа, би тиигэжэ һанаархаха гээшэ нүгэл юм гэжэ мэдэхэгүй һэм+. 8Зүгөөр нүгэл тэрэ захяа заабариин ашаар элдэб янзын харата хүсэлэнгүүдые зосоомни түрүүлээ. Нүгэл Хуулигүйгөөр ямаршье хүсэгүй+. 9Урдань Хуули мэдэхэгүй байхадаа би амиды ябааб, теэд энэ захяа заабариие дуулахадаа, зосоомни нүгэл бүрилдэбэ, 10тиигээд би хосорооб. Тиигэжэ амидарал асарха ёһотой байһан захяа заабари намда үхэл асараа. 11Боломжо гарахада, нүгэл энэ захяа заабаряар намайе мэхэлбэ, тиигээд алаба.

12Тиибэ яабашье Хуули өөрөө арюун нангин юм, захяа заабаринууднь баһа арюун нангин, үнэн зүб, һайн һайхан юм. 13Зай, тиихэдээ һайн һайхан юумэн намда үхэл асараа гээшэ гү? Үгыл даа, нүгэл үхэлые асараа. Үнэн байдалаа элирүүлхын тула нүгэл һайн һайхан юумые хэрэглэн, зосоомни үхэл түрүүлээ. Тиимэһээ захяа заабариин ашаар нүгэлэй бүришье аймшагтай, бүришье бузар булай байһаниинь харуулагдаа юм.

14Хуули оюун сэдьхэлтэй холбоотой, харин би бэе махабадтаа хүлюулээд, нүгэлэй богоолынь болон худалдагдаһан байгааб гэжэ би мэдэнэб. 15Би юу хэжэ байһанаашье ойлгоногүйб, юундэб гэхэдэ, би хэхэ дуратай юумэеэ хэнэгүйб, харин хэхэ дурагүй байһан юумэеэ үйлэдэжэ байнаб+. 16Хэхэ дурагүй юумэеэ хэжэ байхадаа би Хуулиин үнэн зүб байһые баталнаб+. 17Тиимэһээ үнэндөө болбол би бэшэ, харин зосоомни оршожо байһан нүгэл тиимэ юумэ үйлэдэнэ гээшэ. 18Һайн һайхан юумэн зосоомни, махабад бэе соомни оршоногүй гэжэ би мэдэнэб. Һайн һайхан юумэ бүтээхэ хүсэлтэй байдагшье һаа, үнэндөө бүтээжэ шададаггүй хүм. 19Хэхэ дуратай байһан һайн һайхан юумые хэнэгүйб, харин орондонь хэхэ дурагүй байһан харатай муухай юумые үйлэдэнэб+. 20Хэрбээ хэхэ дурагүй байһан юумэеэ хэжэ байгаа юм хадаа би өөрөө тиимэ юумэ хэнэгүйб, харин зосоомни оршожо байһан нүгэл тиимэ юумэ үйлэдэнэ.

21Тиимэһээ һайн һайхан юумэ бүтээхэ дуратай байхадамни, харата һаналнууд намда һаалта болодог заншалтай. 22Зүрхэ сэдьхэлдээ би Бурханай Хуули дэмжэжэ байна ха юмбиб. 23Харин бэеымни эрхэтэнүүдые хүдэлгэдэг ёһон ухаан бодолоймни дэмжэдэг хуулита ёһонтой тулалдадаг юм. Бэе махабад соомни хүдэлдэг нүгэлэй ёһон намайе богоолшолоод байна+. 24Ямар азагүй хүн гээшэбиб! Үхэлдэ хүргэжэ байһан энэ махабад бэеһээмни хэн намайе аршалхань гээшэб? 25Бурханда баяр баясхалан хүргэнэб, тэрэ манай Дээдын Эзэн Иисус Христосой ашаар аршалха юм.

Зай, иигээд би бэеэрээ нүгэлэй хуулида, харин ухаан бодолоороо Бурханай Хуулида алба хэжэ байгаа хүнби.

8

Бурханай Һүлдын хүсөөр ажамидарха тухай

8^1Иисус Христостой нэгэдэн ажамидаржа байһан хүнүүд мүнөө зэмэлэгдэхэгүй. 2Ушарынь юуб гэбэл, Иисус Христостой хамта ажамидаруулжа байһан Һүлдын хуули намайе нүгэлэй ба үхэлэй хуулиһаа сүлөөлөө юм+. 3Манай нүгэлтэ мүн шанарһаа боложо Хуулиин бүтээжэ шадаагүй юумые Бурхан бүтээбэ. Тэрэ Хүбүүгээ нүгэлтэ маанадтайл адли бэетэйгээр нүгэлнүүдэймнай түлөө тахил болгон эльгээжэ, махабад бэеэрнь манай нүгэлнүүдые гэмнэн шүүбэрилээ юм+. 4Өөһэдынгөө хүсэлэнгүүдые дахангүй, харин Һүлдые дахан ажамидардаг маанад соо Хуулиин шаардаһан нангин зүйл бүтэхын тула Бурхан тиигээ+. 5Нүгэлтэ шанарай хүсэлэнгүүдые дахан ажамидардаг хүнүүдэй ухаан бодолынь нүгэлтэ шанарай хүсэлэнгүүдэй мэдэлдэ байдаг. Харин Һүлдын хэлэһэн ёһоор ажамидардаг хүнүүдэй ухаан бодолынь Һүлдын эрхэ мэдэлээр болодог юм+. 6Нүгэлтэ мүн шанарай мэдэлдэ байһань үхэлдэ хүргэдэг, харин Һүлдын мэдэлдэ байһань амидарал ба энхэ тайбан найруулдаг. 7Хүнүүд махабад бэеынгээ мэдэлдэ байхадаа Бурханай дайсадынь байдаг, ушарынь хэлэбэл, тэдэнэр Бурханай хуулиие сахинагүй, сахижа шадахашьегүй юм+. 8Нүгэлтэ мүн шанарайнгаа хүсэлэнгөөр ажамидарһан хүнүүд Бурханда таатай байжа шадахагүй.

9Таанад нүгэлтэ мүн шанарайгаа хүсэлэнгүүдые даханагүйт, тиин зосоотнай Бурханай Һүлдын оршожо байхадань, Һүлдын эрхэ хүсэлөөр ажамидарнат. Зосоогоо Христосой Һүлдэгүй хүн тэрэнэй бэшэ юм+. 10Хэрбээ зосоотнай Христосой оршожо байбал, нүгэл шэбэлһээ боложо бэе махабадайтнай һүнэхэдэ, Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй байһан ашаартнай һүнэһэ һүлдэтнай амиды байха. 11Иисусые үхэхэдэнь амидыруулһан Бурханай Һүлдын зосоотнай оршожо байхадань, Христосые Амидыруулагша зосоотнай оршожо байһан Һүлдөөрөө таанадайшье үхэлтэ бэедэ ами үршөөхэл+.

12Тиимэһээл, аха дүүнэрни, бидэ нүгэлтэ мүн шанар байдалайнгаа хүсэлэнгүүдые дахан ажамидарха ёһогүйбди. 13Тиигэжэ ажамидараа хадаа үхэхэт, харин Һүлдөөрөө нүгэлтэ хэрэгүүдээ һүнөөжэ байбал, амиды байхат+. 14Бурханай Һүлдөөр хүтэлүүлэгдэһэн хүнүүд Бурханай үхибүүдынь гээшэ+. 15Бурханай Һүлдэ таанадые тэрээнһээ айжа байдаг барлаг болгоогүй, харин Бурханай үхибүүдынь болгоо, тиин Һүлдын хүсөөр бидэ Бурханиие: «Аба, Эсэгэмнай!» – гэжэ нэрлэдэгбди+. 16Бурханай Һүлдэ манай һүнэһэ һүлдэтэй ниилэн, маанадые Бурханай үхибүүд гэжэ батална+. 17Бидэ тэрэнэй үхибүүдынь хадаа өөрынгөө хүнүүдтэ хадагалажа байһан буян хэшэгэйнь залгамжалагшад гээшэбди, баһа Христосто бэлдээтэй юумые Христостой хамта залгамжалхабди. Христосой зоболонгуудые хубаалсаа юм хадаа, тэрэнэй алдарташье хүртэлсэхэ ха юмбибди+.

Бурханай хүнүүдэй ерээдүй алдар тухай

18Мүнөөнэй сагта зобожо байһамнай ерээдүйдэ маанадта үгтэхэ алдарай хажууда юуншье бэшэ гэжэ бодоноб+. 19Бүтээгдэһэн бүхы юумэнүүд Бурханай өөрынгөө үхибүүдые элирүүлэн харуулхыень аргагүй ехээр хүлеэжэ байна. 20Бүтээгдэһэн бүхы юумэнүүд өөһэдынгөө дура зоргоор бэшэ, харин Бурханай эрхэ хүсэлөөр зорилгоёо бэелүүлээгүй юм. 21Тэдэ өөһэдөө үхэлтэ богоолшолгоһоо нэгэ сагта мултаржа, Бурханай үхибүүдэй һүр жабхаланта эрхэ сүлөөе хубаалсаха юм гэжэ Бурхан түлэблэжэ байгаа ха. 22Мүнөөнэйшье саг хүрэтэр бүтээгдэһэн бүхы юумэнүүд үхибүү түрэхэдөө үбдэжэ байһан эхэнэртэл адляар үбдэн ёолоно гэжэ бидэ мэдэнэбди. 23Гансашье бүтээгдэһэн бүхы юумэнүүд ёолоно бэшэ, харин Бурханай түрүүшын үршөөл бэлэгтэ, Һүлдэдэнь хүртэһэн бидэшье Бурханай маанадые үхибүүдынь болгохые, махабад бэеыемнай сүлөөлхые хүлеэжэ байхадаа баһал зосоогоо ёолонобди+. 24Ушарынь хэлэбэл, бидэ иимэ найдалтай болоод абарагдаһан байгаабди. Хэрбээ маанадай найдажа байһан юумэеэ хаража байбалнай, тэрэмнай бодото найдал бэшэ байха һэн. Хаража байһан юумэндээ яажа найдалтайб+? 25Харин хараагүй юумэндээ найдажа байхадаа бидэ ехэл тэсэбэритэйгээр хүлеэжэ байдагбди.

26Маанадай шадал тэнхээгүй байхада маанадта Һүлдэ туһалдаг. Яажа зальбарха хэрэгтэйб гэжэ мэдэхэгүй байхадамнай Һүлдэ тайлбарилхын аргагүй ёолоогоор манай түлөө зальбардаг. 27Харин зүрхэ сэдьхэлыемнай соо харадаг Бурхан Һүлдын һанал бодолые мэдэжэ байдаг юм. Һүлдэ Бурханай эрхэ хүсэлөөр лэ тэрэнэй арадай түлөө тэрээниие гуйна ха юм.

28Бурханда дуратай, тэрэнэй эрхэ хүсэлөөр дуудуулагдаһан хүнүүдэй бүхы юумэнүүдтэнь Бурхан урагшатай байдаг. 29Бурханай шэлэжэ абаһан хүнүүд Хүбүүндэнь адли байха табилантай, тиин Хүбүүниинь олон һүзэглэгшэ аха дүүнэрэй дунда ууган Хүбүүниинь байха юм+. 30Бурхан шэлэжэ абаһан хүнүүдээ дуудаа, дуудаһан хүнүүдээ үнэн сэдьхэлтэй болгоо, үнэн сэдьхэлтэнгүүдые алдар солодоо хүртөөгөө+.

Бурханай хайра дуран

31Эдэ бүхэн тухай бидэ юун гэжэ хэлэхэбибди? Хэрбээ Бурханай манай талада байбал, маанадта эсэргүүсэһэн хүн байха аал? 32Бурхан өөрынгөө Хүбүүниие хайрлангүй, бидэнэй бултанаймнай түлөө үргэһэн байгаа. Бурхан маанадта Хүбүүгээ үгэжэ байбал, бусадшье бүхы юумэнүүдээ элбэгээр үгэхэ бэшэ гү+? 33Бурханай шэлэжэ абаһан хүнүүдые хэн гэмнэхэб? Бурхан өөрөө тэдэниие зэмэгүй гээ ха юм+. 34Тиихэдээ хэн тэдэниие зэмэлхэб? Үхөөд, тиигээд амидыраад, Бурханай баруун гарынь болоһон, маанадай түлөө гуйлта үргэжэ байһан Христос Иисус тэдэниие гэмнэхэгүйл!+
35Тиихэдээ юун бидэниие Христосой хайра дураһаа холодуулхаб? Зоболонгууд гү, али бэрхэшээлнүүд гү, али хашалга мүрдэлгэнүүд гү, али үлбэр үлэсхэлэн байдал гү, али ядуу тулюур байдал гү, али аюул оһол гү, али үхэл холодуулха болоно гү?

36«Шинии түлөө бидэ үдэр бүхэн
үхэлэй аюултай тохёолдонобди.
Гаргуулхаяа байһан хониндол адли байнабди», –

гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ+.
37Эдэ бүхы ушарнуудта бидэ маанадта дуратай байһан Христосой ашаар илалта туйлан гаранабди+. 38Амиды байна гүбди, али үхэһэн байна гүбди, юуншье бидэниие Бурханай хайра дуранһаа хаһаахагүйл. Эльгээмэлнүүдшье, бусад огторгойн хүсэнүүдшье, оршон үеын юумэнүүдшье, ерээдүй сагай юумэнүүдшье,+
39дээдын хүсэнүүдшье, доодын хүсэнүүдшье, бүтээгдэһэн бүхы юумэнүүдшье манай Дээдын Эзэн Христос Иисус соо оршоһон Бурханай хайра дуранһаа маанадые холодуулжа шадахагүй гэһэн бата этигэлтэй байнаб.

9

Бурхан болон тэрэнэй арад

9^1Христосто һүзэглэдэг би үнэн зүбые хэлэнэб, худалаар хэлэнэгүйб. Тиин Нангин Һүлдэшье, һэшхэлнишье минии хэлэһые үнэн гэжэ гэршэлнэ+. 2Би угаа ехээр уйдана гашууданаб, зүрхэ сэдьхэлни зогсонгүй үбдэнэ. 3Өөрынгөө арадые абархын түлөө Бурханай хараалда хүртөөд, Христосһоо холодуулхадашье би бэлэнби+. 4Тэдэ израильшууд Бурханай шэлэжэ абаһан хүнүүд юм. Бурхан тэдэндэ алдараа харуулаа, тэдэнтэй хэлсээ баталаа, тэдэндэ Хуули, тиигээд шүтэлгын Һүмэ ба найдуулгаа үгөө. 5Тэдэнэр агууехэ үбгэ эсэгэнэртэй юм, тиихэдэ Бурханай табисуурта махабад бэеэрээ баһал тэдэнэй яһанай хүн юм. Бүхы юумые захиржа байһан Бурхан хэтын хэтэдэ магтаал солотой байһай гэжэ би зальбарнаб! Болтогой!

6Бурхан амалһан юумэеэ дүүргээгүй гэжэ хэлэхын аргагүй. Һүүлэй һүүлдэ Израилиин арад зон бултадаа Бурханай бодото хүнүүд бэшэ+. 7Тиин Абраһамай үри һадаһад бултадаа Бурханай үхибүүд бэшэ. «Ши Исаагаар лэ дамжан минии амалһан үри һадаһадтай болохош», – гэжэ Бурхан Абраһамда хэлэһэн байгаа+. 8Ондоогоор хэлэбэл, юрын аргаар түрэһэн үхибүүд[*] Бурханай үхибүүд бэшэ. Бурханай найдуулһанай ёһоор лэ түрэһэн үхибүүд бодото үри һадаһад гэжэ тоологдодог гээшэ+. 9«Хойто жэл энэл сагтаа би дахин ерэхэб, тиин Саррашни хүбүүтэй болоод байха», – гэжэ хэлэһэниинь Бурханай найдуулһан үгэ байһан юм.

10Энээнһээ гадна Ребекка ба манай үбгэ эсэгэ Исаагай хоёр хүбүүтэй болоходо тиимэ юумэн баһа тохёолдоо һэн. 11-12Үшөө тэдэ хоёрой түрөөгүй, һайн гү, али муу юумэ хээгүй байхадань, «Ехэ хүбүүншни дүүдээ алба хэжэ байха», – гээд Дээдын Эзэн Ребеккэдэ хэлэһэн байгаа. Тиигэжэ хэлэхэдээ Дээдын Эзэн хүнүүдэй хэрэгүүдээр бэшэ, харин өөрынгөө эрхэ хүсэлөөр шэлэжэ байһанаа харуулһан байгаа. 13«Яковта би дуратай, харин Исаавта дурагүй байгааб», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй байдаг.

14Зай, тиихэдээ Бурхан үнэн зүб бэшэ гэжэ хэлэхэмнай гээшэ гү? Үгыл даа! 15Тэрэ Моисейдэ: «Дуратайл хүнөө би үршөөхэб, дуратайл хүнөө би хайрлахаб», – гэжэ хэлэһэн байгаа. 16Тиимэһээ бүхы юумэн бидэ хүнэй хүсэһэнһөө гү, али хэһэнһээ бэшэ, харин Бурханайл үршөөһэнһөө дулдыдана. 17«Шамаар дамжан һүр жабхалангаа харуулхын тула, бүхы газар дэлхэйн зоной магтаал солодо хүртэхын тула би шамайе хаанаар табяа хүм», – гэжэ Дээдын Эзэн Египедэй фараондо Нангин Бэшэг соо хэлэнэ. 18Тиимэһээ Бурхан дуратайл хүнөө үршөөнэ, дуратайл хүнөө зүрюу болгоно.

19«Тиигэбэл Бурхан яахадаа хүниие зэмэлнэб? Бурханай эрхэ хүсэлдэ хэн эсэргүүсэхэ аргатайб?» – гэжэ хэн нэгэн намһаа һураха+. 20Ай, нүхэр, Бурханда үсэрхэжэ байхаар ши хэн гээшэбши? Бүтээлынь тэрэниие бүтээгшэдэ: «Юундэ намайе иигэжэ бүтээгээбши?» – гэжэ хэлэхэ аал? 21Домбонуудые бүтээдэг хүн нэгэл адли шабарһаа тусгай хэрэглэлэй домбо ба үдэр бүхэн хэрэглэгдэдэг юрын домбо бүтээхэ эрхэтэй бэшэ аал+?

22Бурхан уур сухалаа харуулха, һүр жабхалангаа элирүүлхэ һанаатай байгаа, гэхэдэ, хосорхо заяатай байһан хүнүүдтэ тэрэ ехэл тэсэбэритэйгээр хандана. 23Бурхан алдартаа хүртөөхэ гэжэ бэлдээд байһан үршөөлтэ хүнүүдтээ баһал элбэг дэлбэг алдараа элирүүлхэ дуратай байна. 24Бидэ гансал еврейнүүдэй дундаһаа бэшэ, харин бусадшье арадуудай дундаһаа шэлэгдэжэ абтаһан хүнүүд гээшэбди+. 25Тон тиигэжэл Дээдын Эзэн Осиин ном соо хэлэнэ: «Минии арад бэшэшье байгаа һаань,

Би тэдэниие өөрынгөө арад болгохоб.

Дурагүй байһан яһатандаа

Би хайра дуратай болохоб»+.

26«Таанад минии арад бэшэт гэжэ хэлэгдэһэн
эгээл тэрэ һууринда тэдэнэр

Амиды Бурханай үхибүүд гэжэ нэрлүүлхэ».

27-28«Дээдын Эзэн зарга шүүбэреэ газар дэлхэй дээрэ шуумгайгаар ябуулха. Тиимэһээ Израилиин арад зоной далайн элһэндэл адли тоогүй олон байгаашье һаань, тэдэнэй үсөөниинь абарагдаха», – гэжэ Израилиин арад зон тухай Исайя лүндэншэн айладхаа юм. 29«Хэрбээ Һүр хүсэтэй Дээдын Эзэн зарим үри һадаһадые маанадта үлөөгөөгүй юм болбол, бидэ Содомдол адли һүнөөгдэхэ, Гоморродол адли усадхагдаха байгаабди», – гэжэ баһал Исайя лүндэншэн уридшалан хэлэнэ.

Израиль болон Һайн Мэдээсэл

30Зай, юун гэжэ хэлэхэбибди? Бурханай урда үнэн сэдьхэлтэй байхые оролдоогүй бусад арадууд этигэл һүзэгэйнгөө ашаар үнэн сэдьхэлтэй болоо+. 31Харин Хуули сахин үнэн сэдьхэлтэй болохые зориһон Израилиин арад зон үнэн сэдьхэлтэй болоогүй+. 32Юундэ болоогүйб? Юуб гэбэл, тэдэнэр этигэл һүзэгтөө бэшэ, харин хэрэгүүдтээ найдаһан байгаа. Тиимэһээ «бүдэрдэг шулуунда» тэдэнэр бүдэрһэн байгаа. 33Бурхан Нангин Бэшэг соо тон тиигэжэ хэлэнэ: «Хара даа! Би Сион дээрэ хүнүүдэй бүдэрдэг, хүнүүдые гомдохоодог шулуу табинаб. Харин тэрээндэ этигэл һүзэгтэй хүнүүд хэзээдэшье урмаа хухархагүй»+.

10

10^1Аха дүүнэр! Израилиин арад зоной абарагдахые би бүхы зүрхэ сэдьхэлээрээ хүсэнэб, тэрээн тухай Бурханда зальбарнаб. 2Тэдэнэр Бурханда һүгэдэдэг гэжэ гэршэлнэб, гэхэтэй сасуу тэдэнэй хайра дуран үнэн зүб мэдэрэл дээрэ оршоногүй+. 3Тэдэнэр Бурханай урда яажа үнэн сэдьхэлтэй байхые мэдэнгүй, өөһэдынхеэрээ болоод, Бурханай мэдэлһээнь гаран, үнэн сэдьхэлтэй болгодог Бурханай замһаа хадуурна+. 4Ушарынь хэлэбэл, һүзэглэһэн хүн бүхэнэй үнэн сэдьхэлтэй болохын тула Христос Хуулиин зорилго бэелүүлнэ+.

Һүзэглэгшэдэй абарагдаха тухай

5Хуули сахин үнэн сэдьхэлтэй болохо тухай: «Хуулиин захяа заабаринуудые сахиһан хүн бүхэн амиды байха», – гэжэ Моисей бэшээ+. 6Харин этигэл һүзэгэйнгөө ашаар үнэн сэдьхэлтэн гэжэ тоологдодог зондо хэлэгдэнэ: «Христосые өөһэдтөө доошонь буулгахаяа тэнгэри өөдэ гараһанай хэрэггүй». 7Али «Христосые үхэлһөө бодхоохын тула үхэлэй доодо орондо бууһанай хэрэггүй»+.

8Юундэб гэбэл, «Бурханай мэдээсэл хажуудашни байна, хэлэ амандашни, зүрхэ сэдьхэлдэшни байна». Эгээл тэрэ мэдээсэлые бидэ таанадта номнонобди. 9Хэрбээ Иисусые Дээдын Эзэн гэжэ айладхаад, Бурхан тэрэниие амидыруулаа гэжэ зүрхэ сэдьхэлээрээ этигэжэ байбал, ши абарагдахаш+. 10Зүрхэ сэдьхэлээрээ һүзэглэһэнэйнгөө ашаар бидэ үнэн сэдьхэлтэн болонобди, хэлэ амаараа айладхан абарагданабди. 11«Тэрээндэ һүзэглэһэн хүн бүхэн урмаа хухархагүй», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ+. 12Еврей хүн гү, али ондоо яһанай хүн гү, ямаршье илгаагүй юм. Дээдын Эзэн хүн бүхэндэ ори ганса юм, тиин тэрээндэ хандаһан хүн бүхэниие тэрэ элбэг дэлбэгээр үршөөлдөө хүртөөдэг+. 13«Дээдын Эзэниие дуудаһан хүн бүхэн абарагдаха», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй байдаг ха юм+.

14Тиигээд һүзэглөөгүй байһан хүнөө яажа гуйн дуудалтайб? Тиихэдэ тэрээн тухай дуулаагүй аад, яажа һүзэглэлтэйб? Тиихэдэ хүнэй номноогүй ушарта яажа мэдээсэлые дуулалтайб+? 15Тиихэдэ номногшодые ябуулаагүй һаа, яажа мэдээсэлые номнолтойб? «Һайн Мэдээсэл асаржа байһан номногшодой ерэхые харахада үзэсхэлэнтэ гоё юм», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ. 16Гэхэтэй сасуу Һайн Мэдээсэлдэ булта этигээгүй юм. «Дээдын Эзэн, хэн манай мэдээсэлдэ этигээб?» – гэжэ Исайя лүндэншэн хэлэнэ+. 17Тиимэһээ этигэл һүзэгтэй болохын тула хүн мэдээсэл дуулаха ёһотой, тиин мэдээсэлэй үгтэхын тула Христос тухай номногдохо ёһотой+.

18Израилиин арад зон мэдээсэл дуулаагүй аал гэжэ би асуужа байнаб. Юундэ дуулаагүй байха юм,

«Тэдэнэй дуун бүхы газар дэлхэйгээр тараа,
тэдэнэй үгэнүүдынь газар дэлхэйн заха хизаар хүрөө», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ ха юм.

19Израилиин арад зон ойлгоо гү, али үгы гү гэжэ би дахин асуунаб. Моисей өөрөө энээндэ Дээдын Эзэнэй нэрһээ харюу үгөө юм:

«Юуншье бэшэ яһатанаар
би арад зонойнгоо атаархал түрүүлхэб,
юушье ойлгодоггүй хүнүүдээр
би арад зонойнгоо уур сухалынь хүргэхэб».
20«Намайе бэдэрээгүй хүнүүд намайе олоо.
Нам тухай асуужа байгаагүй хүнүүдтэ
би өөрыгөө нээгээб», – гэжэ Исайяшье Бурханай нэрһээ зоригтой хатуугаар айладхана.

21«Үгэ дууладаггүй, үһэрхүү зүрюу арадта Дээдын Эзэн бүхэли үдэртөө гараа һарбайжа байгаа», – гэжэ Исайя Израилиин арад тухай хэлэнэ.

11

Израильда үгтэһэн Бурханай үршөөл хайра тухай

11^1Зай, тиихэдээ Бурхан өөрынгөө арадһаа арсаба гээшэ гү гэжэ би һуранаб. Үгыл даа! Би өөрөөшье Израилиин хүн, Абраһамай үри һадаһан, Вениаминай обогой хүн гээшэб+. 2Эхинһээ нааша шэлэжэ абаһан арадһаа Бурхан арсаагүй. Нангин Бэшэг соо Израилиин арадые зэмэлэн Илиягай Бурханда хандаһые һананагүй аалта? 3Тэрэ: «Дээдын Эзэн, тэдэнэр шинии лүндэншэдые алаа, үргэлэй газарнуудыешни һандаргаа, би гансаараал үлөөд байнаб, тиин тэдэнэр намайешье алаха гэжэ забдана», – гээ һэн. 4Бурхан харюудань юун гэжэ хэлээ һэм? «Хуурмаг бурхан Ваалда мүргөөгүй долоон мянган хүнүүдые би өөртөө үлөөгөөб». 5Мүнөөнэйшье сагта тон тиимэ: Бурханай үршөөл хайраар шэлэгдэжэ абтаһан хүнүүд үшөөл бии юм+. 6Тэрэ хүнүүдые хэһэн хэрэгүүдээрнь бэшэ, харин үршөөл хайраараа шэлэжэ абадаг юм. Тиигээгүй болбол тэрэнэй үршөөл хайра бодото бэшэ байха һэн.

7Зай юун болоноб? Израилиин арад зон бэдэрһэн юумэеэ олоогүй. Зүгөөр үсөөхэн лэ Бурханай шэлэжэ абаһан хүнүүд бэдэрээшэеэ олоо юм, харин бусад зониинь Бурханай уряалые анхараагүй юм+. 8Нангин Бэшэг соо хэлэһэнэй ёһоор: «Бурхан тэдэнэй сэдьхэлые мэдэрэлгүй болгоо, тиин тэдэнэр мүнөөдэршье болотор хараха гү, али дуулаха аргагүй байна».

9«Найр баярай шэрээдэ һуухадаа
тэдэнэр зангада орог,
бүдэржэ унаг, хэһээлтэдэ орог!
10Хаража шадахагүй байхаар
Тэдэ һохорог лэ!
Бэрхэшээл зоболонгуудта дарагдан
хэтын хэтэдэ тахииг лэ!» – гэжэ Давид бэшэнэ.

11Тиигэбэл еврейнүүд дахин хэзээшье һэргэжэ бодохогүйгөөр бүдэржэ унаа гү гэжэ би һуранаб. Үгыл даа! Тэдэнэй нүгэл шэбэлдэ унахада, атаархалынь хүргэжэ байхаар бусад арадууд абаралда хүртөө. 12Еврейнүүдэй нүгэлһөө боложо газар дэлхэйнхид элбэг дэлбэгээр буян хэшэгтэ хүртөө, тэдэнэй оюун сэдьхэлэй ядуу байһанһаа бусад арадууд баян бардамаар буян хэшэгтэ хүртөө. Тиихэдэ еврейнүүдэй Бурханда хандабалнь, буян хэшэг бүришье элбэг дэлбэгээр үгтэхэ бэшэ аал.

Бусад арадуудай абарагдаха тухай

13Бусад арадууд, мүнөө би таанадта ханданаб. Бусад арадуудай элшэнээр ажаллажа байһандаа би бахархажа байхаб+. 14Тиигэжэ өөрынгөө яһанай аха дүүнэрэй дунда атаархал түрүүлжэ, заримыеньшье абаржа магадгүйб. 15Тэдэнһээ арсахадаа, Бурхан бусад арадуудтай эбгүй байһанаа эбтэй эетэй болоо. Харин Бурханай еврейнүүдые ойртуулбалнь, юун болохоб? Тиигэбэл үхэһэн хүнүүдэй амидырһантай адли байха!+

16Хэрбээ дээжынь Бурханда зорюулаатай байбал, үлэһэнииньшье арюун сэбэр байхал. Хэрбээ модоной үндэһэниинь Бурханда зорюулаатай байбал, эшэ һалаануудыньшье баһа арюун сэбэр байха юм. 17Һуулгагдаһан модоной зарим һалаануудыень таһалаад, орондонь зэрлиг оливай һалаануудые һуурижуулба ха. Бусад арадуудай түлөөлэгшэ таанад эгээл тэрэ зэрлиг оливай модотой адлит, мүнөө таанад үндэһэндэ, шэмэ шүүһэндэ баһа хабаатай болобот+. 18Тиимэһээ таанад үнөөхи һалаануудта адляар таһалагдажа хаягдаһан хүнүүдые доогуур бү харагты. Яахадаа таанад хамараа дээгүүр үргэбэбта? Таанад миин лэ һалаанууд ха юмта, таанад үндэһэ тэнжүүлэн баринагүйт, харин үндэһэн таанадые тэнжүүлэн барина.

19«Минии һуурижахын лэ тула һалаанууд таһалагдаһан байгаа», – гээд таанад хэлэхэт. 20Тэрэшни зүб. Тэдэнэр этигэл һүзэггүй байһан хадаа таһаржа унаа, харин таанад этигэл һүзэгөөрөөл тэрэ һууринда баригдажа байнат. Тиимэһээ тэрээгүүрээ бү бахархагты, зүгөөр айжа һүрдэжэ байгты. 21Бурхан жэнхэни һалаанууд болохо еврейнүүдыешье хайрлаагүй, тиихэдэ тэрээндэ үһэрхэбэлтнай, тэрэ таанадые бүришье хайрлахагүй+. 22Бурхан ямар үршөөл хайратай, ямар уур сухалтай байдаг бэ гэжэ таанад эндэһээ харабат. Бурхан өөртэнь үһэрхэһэн зондо уур сухалтайгаар, зүгөөр тэрэнэй үршөөл хайрада байһан танда үршөөл хайратайгаар хандадаг. Тэрэнэй үршөөл хайрадань оршоогүй һаатнай, таанадые баһал таһалжа хаяха. 23Харин үнөөхи этигэл һүзэггүй еврейнүүд хубилбал, дахин һууриндаа байрлуулагдаха. Бурхан тэдэниие бусаажа һууриндань байрлуулха арга хүсэтэй юм. 24Бусад арадууд таанад зэрлиг оливай һалаа набшаһадта адлит. Хэрбээ өөһэдынгөө зэрлиг модонһоо таһалагдаад, ондоо таримал оливай модондо һуурижуулагдадаг байхадань, таримал модоной һалаада адли еврейнүүдые түрэл һууриндань һуулгахада Бурханда бүришье амархан бэшэ гү?

Бүхы зондо үзүүлһэн Бурханай үршөөл

25Аха дүүнэр, өөһэдыгөө сэсэн ухаатайбди гэжэ бодожо байхагүйнтнай тула энэ нюуса үнэниие таанадта мэдүүлхэ һанаатайб. Израилиин зарим хүн зон хододоо тиимэ зүрюу байхагүй, тэдэнэр шэлэгдэһэн бусад арадуудай бүрин Бурханда ерэтэр лэ тиимэ байха. 26Тиигэжэ Израилиин бүхы арад зон абарагдаха.

«Сион хадаһаа Абарагша ерэхэ,

Яковай үри һадаһадһаа нүгэл шэбэлые зайсуулха.

27Тэдэнэй нүгэл шэбэлыень зайсуулаад,

Би тэдэнтэй энэ хэлсээ баталхаб», – гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй байдаг.

28Бусад арадууд таанадай аша туһада Һайн Мэдээсэлые буруушааһан еврейнүүд Бурханай дайсадынь болоо. Харин Бурханай шэлэжэ абаһанай, үбгэ эсэгэнэртэнь үгэһэн найдуулгын ашаар тэдэнэр Бурханай нүхэдынь юм. 29Ушарынь юуб гэбэл, Бурхан шэлэжэ абаһан, буян хэшэгтээ хүртөөһэн хүнүүд тухайгаа һаналаа хубилгадаггүй. 30Бусад арад таанадай урдань Бурханай үгэ дууладаггүй байһантайтнайл адляар мүнөө еврейнүүд баһа Бурханай үгэ дууладаггүй. Тэрээнһээнь боложо таанад Бурханай үршөөл хайрада хүртэбэт+. 31Тон тиигэжэл танай хүртэһэн үршөөл хайрада хүртэхын тула еврейнүүд Бурханай үгэ дууланагүй. 32Үршөөл хайраяа бултанда харуулхын тула Бурхан бүхы хүнүүдые үсэд зүрюу ябадалайнь түлөө баряад байгаа.

33Хэн Бурханай баян бардамые, сэсэн ухааниие, мэдэрэл ойлгосые хэмжэжэ барахаб? Хэн тэрэнэй шиидхэбэри шүүбэриие тайлбарилжа шадахаб? Хэн тэрэнэй харгы замые ойлгохоб+?

34Бурханай һанал бодолнуудые мэдэжэ байһан,
али тэрээндэ зүблэл үгэжэ байһан хүн олдохо аал+?

35Бусаажа үгэхэ уялгатайгаар

Дээдын Эзэндэ юумэ зээлидэһэн хүн байха аал?

36Бүхы юумые тэрэ бүтээһэн байна, бүхы юумэн тэрэнэй ашаар ба тэрэнэй тулада оршоно ха юм. Бурхан хэтын хэтэдэ алдар солотой байһай! Болтогой+.

12

Бурханда алба хэжэ ажаһууха тухай

12^1Зай, аха дүүнэрни, Бурханай үршөөл хайраар өөһэдыгөө арюун сэбэр, таатай, амиды үргэл болгон Бурханда асарагты гэжэ гуйжа байнаб. Тиигэбэл тэрэтнай танай бодото алба болохо+. 2Энэ дэлхэйн зондо адли бү байгты, харин ухаан бодолоо шэнэлүүлэн, өөһэдыгөө бүрин хубилгагты. Тиигэбэл таанад Бурханай эрхэ мэдэлые: тэрээндэ һайн һайхан, таатай, эрхим түгэс байхые мэдэжэ байхат+.

3Бурханай намда үршөөһэн абьяас бэлэгэй ашаар таанадай хүн бүхэндэ хэлэнэб: байһанһаан үлүү ехээр өөр тухайгаа бү һанажа байгты. Зүгөөр Бурханай шамда үгэһэн этигэл һүзэгэй хэмжээгээр өөр тухайгаа дарууханаар бодомжолжо байгты+. 4Манай ганса бэедэ олон эрхэтэнүүд байна ха юм, тиин бэеын эрхэтэн бүхэн ондо ондоо зорилготой гээшэ+. 5Тон тиигэжэл бидэ олоншье байһан мүртөө бултадаа Христостой хамта нэгэ бэе болонобди, тиин бидэ нэгэ бэеын ондо ондоо эрхэтэнүүдтэл адли бэе бэетэйгээ холбоотойбди+. 6Тиимэһээ Бурханай маанадта хайрлаһан элдэб янзын абьяас бэлигүүдээ хэрэглэнэбди. Хэрбээ Бурханай хэлэһые дамжуулха абьяас бэлигтэй байгаа һаа, этигэл һүзэгэйнгөө хэмжээгээр лэ хүргэхэ ёһотойбди+. 7Бусад зондо алба хэхэ табилантай һаа, алба хэхэ ёһотойбди; һургаха табилантай һаа, һургаха ёһотойбди;+
8бусадые урмашуулха табилантай һаа, урмашуулха ёһотойбди. Бусадтай хубаалсажа байгаа һаа, бардам баянаар хубаалсажа бай; хүтэлэгшэ юм һаа, бүхы хүсэ шадалаараа захиржа бай; буян хэгшэ юм һаа, баяртайгаар буян хэжэ бай+.

9Хүнүүдтэ үнэн зүрхэнһөө дуратай байгты; нүгэлтэ юумэнүүдһээ зайсажа байгты; һайн һайхан юумэндэ эрмэлзэжэ байгты+. 10Бэе бэедээ аха дүүнэртэйл адляар дуратай байгты, бусад зониие өөрһөөн дээгүүр хүндэлэгты+. 11Дээдын Эзэндэ урматайгаар, оролдосотойгоор алба хэжэ байгты. 12Найдалаараа урмашажа, зоболон бэрхэшээлнүүдтэ тэсэбэритэй байжа, саг үргэлжэ зальбаржа байгты+. 13Дуталдажа байһан һүзэглэгшэдтэй хубаалсажа, аяншадые гэртээ оруулан хүндэлжэ байгты+.

14Таанадые хашан мүрдэжэ байһан хүнүүдые үреэжэ, хараалгүйгөөр үреэжэ байгты+. 15Баяр жаргалтай байһан зонтой баярлажа, уйлажа гашуудажа байһан зонтой гашуудажа байгты+. 16Хоорондоо нэгэ һанал бодолтой байгты. Омогорхон бахархангүй, юрын хүнүүдтэй нүхэсэжэ байгты. Өөһэд тухайгаа сэсэн ухаантайбди гэжэ бү бодогты+.

17Таанадта муу юумэ хэһэн хүндэ харюудань муу юумэ бү хэгты. Харин хүн бүхэнэй һайн гэжэ бододог юумэ бүтээхэеэ оролдогты+. 18Хүн бүхэнтэй эбтэй эетэй байхын тула бүхы шадалаараа шармайжа байгты+. 19Аха дүүнэр, үһөөгөө абаха гэжэ бү забдагты, харин Бурханай уур сухалда тэрэнээ даалгагты. «Би үһөөгөө абахаб, би харюулхаб гэжэ Дээдын Эзэн хэлэнэ», – гээд Нангин Бэшэгтэ бэшээтэй байдаг ха юм+. 20«Хэрбээ дайсаншни үлэсэжэ байбал, тэрээндээ эдеэ хоол үгэ; хэрбээ ангажа байбал, тэрээнээ ундалуула. Тиигэбэлшни тэрэ эшэһэндээ газар доро орон алдахал», – гэжэ Нангин Бэшэг соо баһа хэлэгдэнэ+. 21Харатай муу юумэн шамайе бү илаг, харин орондонь ши харатай муу юумые һайн һайхан юумээр илажа бай.

13

Засаг захиргаанай урда дүүргэхэ уялганууд тухай

13^1Хүн бүхэн засаг баригшадай үгэ дуулажа байха ёһотой, ушарынь юуб гэбэл, ганса Бурханай зүбшөөлөөр лэ хүндэ засаг бариха эрхэ үгтэдэг юм, тиин мүнөөнэй засаг баригшадые Бурхан лэ табиһан болоно+. 2Засаг захиргаанай урдаһаа эсэргүүсэһэн хүн Бурханай тогтоолдо эсэргүүсэнэ, тиимэһээ тэрэ хэһээлтэдэ орохо. 3Засаг захиргаан һайн юумэ бүтээжэ байһан зондо бэшэ, харин харата муухай юумэ үйлэдэжэ байһан зондо аймшагтай байдаг. Засаг захиргаанһаа айхын хэрэггүй: һайн юумэл бүтээжэ байгаарай, тиигэбэл засаг захиргаанай магтаалда хүртэхэш. 4Тэдэнэршни шинии һайн һайханай түлөө ажаллажа байһан Бурханай зарасанар ха юм. Хэрбээ харата муухай юумэ үйлэдэжэ байбал, тэдээнһээ айжа бай, тэдэшни хэһээхээр бодото хүсэ шадалтай юм. Тэдэ засаг баригшадшни харата муухай юумэ үйлэдэжэ байһан зониие хэһээдэг Бурханай зарасанар юм+. 5Тиимэһээл ши гансал хэһээлтэһээ айгаад бэшэ, харин зүб юумэ хэнэб гэжэ һэшхэлээрээ ойлгон засаг баригшадай мэдэлдэ байха ёһотойш.

6Засаг баригшад Бурханай ажал хэхэ уялгатай, тиимэһээл таанад тэдэндэ татабари түлэнэт. 7Үгэхэ ёһотой юумэеэ бүхы хүнүүдтэ үгэжэ байгты: татабари үгэхэ ёһотой болбол, татабаряа үгэгты; алба түлэхэ ёһотой болбол, албаяа түлэгты; һүрдэхэ ёһотой болбол, һүрдэжэ байгты; хүндэлэл үзүүлхэ ёһотой болбол, хүндэлэл үзүүлжэ байгты+.

Хайра дуран тухай

8Хэндэшье үритэй байха ёһогүйт, зүгөөр бэе бэедээ дуратай байһантнай гансал үри шэритнай байха ёһотой. Ондоо хүндэ дуратай байхадаа хүн Хуулиин зүйлнүүдые гүйсэдхэбэ гээшэ+. 9«Эрэдээ гү, али эхэнэртээ бү урба; бү ала; бү хулгайла; хүнэй юумэндэ бү һанаарха» гэһэн захяа заабаринууд болон бусадшье олон заабаринууд «Дүтынгөө хүндэ өөртөөл адли дуратай бай» гэһэн гансал захяа заабари соо тобшологдоно ха юм. 10Хэрбээ таанад бусад зондо дуратай байбал, тэдэ зондоо хэзээшье муу юумэ хэхэгүйт. Хайра дуратай байхань Хуулиин зүйлнүүдые гүйсэдхэхэтэй адли юм+.

11Ямар сагай ерээд байһые таанад мэдэнэ ха юмта: нойрһоо һэрихэ сагтнай болоо, анхан этигэһэн хаһада ороходоо абарагдаха сагтнай бүри ойртоо+. 12Һүни үнгэрөөд, үдэр болохонь ойртобо. Харанхы мунхагта хабаатай юумэнүүдые хэхэеэ болёод, зэр зэбсэг баряад гэрэл туяа соо тулалдахаяа бэлэн байял!+
13Үдэрэй гэрэл туяада ажамидаржа байһан зондо зохихоор өөһэдыгөө абажа ябаял: забхай найр наада хэнгүй, архидангүй, ташаяаралдангүй, зальхайралдангүй, хэрүүл ама гаргангүй, атаархалдангүй байжа үзэел+. 14Харин Дээдын Эзэн Иисус Христосые хуяг дуулгадал адли үмдэел, нүгэлтэ мүн шанар байдалаа анхархаяа, хүсэлэнгүүдыень хангахаяа болиёл+.

14

Ондоо хүнүүдые бү шүүбэрилэ

14^1Этигэл һүзэгөөр һула хүнүүдые хүндэлжэ байгты, һанал бодол тухайнь тэдэнтэй бү арсалдагты+. 2Зарим хүнүүдэй этигэл һүзэгынь ямаршье юумэ эдихые зүбшөөдэг, харин этигэл һүзэгөөр һула хүнүүд гансал ургамал эдидэг+. 3Ямаршье юумэ эдидэг хүн нүгөөдэ эдидэггүй хүнөө доогуур бү хараг; тиин гансал ургамал эдидэг хүн үнөөхи ямаршье юумэ эдидэг хүнөө бү шүүбэрилэг, Бурхан тэрэ хүниие һайшаагаад байна ха юм+. 4Ондоо хүнэй зарасые шүүбэрилжэ байхаар ши хэн гээшэбши? Тэрэ хүнэйшни эзэниинь лэ зарасынгаа зүб гү, али буруу байһыень мэдэхэ юм. Тэрэ зүб байха, юундэб гэбэл, Дээдын Эзэн тэрэниие зүб байлгаха арга хүсэтэй юм+.

5Зарим хүнүүд нэгэ үдэрые бусад үдэрнүүдтэ ороходоо шухала гэжэ тоолоод, тусгайгаар тэмдэглэдэг, тиихэдэнь нүгөө зарим хүнүүд үдэрнүүдые хоорондонь илгадаггүй. Хүн бүхэмнай хэжэ бодожо байһанайнгаа ушар шалтагынь ойлгожо байг+. 6Нэгэ үдэрые бусад үдэрнүүдтэ ороходоо шухала тусхай гэжэ тоолодог хүн Дээдын Эзэнэй алдарта тиигэнэ. Ямаршье юумэ эдидэг хүн Дээдын Эзэнэй алдарта эдинэ, тэрэ эдеэ хоолойнгоо түлөө Бурханда баяр баясхалан хүргэнэ ха юм. Зарим юумэнүүдые эдидэггүй хүн Дээдын Эзэнэй алдарта эдинэгүй, тэрэ хүн Бурханда баяр баясхалан хүргэдэг юм+. 7Бидэ ганса бэеэ бодон ажамидардаггүйбди, али ганса бэеэ бодон үхэдэггүйбди+. 8Ажамидархадаа бидэ Дээдын Эзэниие бодон ажамидарнабди, үхэхэдөө бидэ Дээдын Эзэниие бодон үхэнэбди. Тиимэһээ амидарна гүбди, али үхэнэ гүбди, бидэ Дээдын Эзэнэйл хүмди+. 9Амиды ба үхэһэн хүнүүдэй Дээдын Эзэн байхын тула Христос үхөөд амидырһан байгаа+. 10Тиихэдээ ши юундэ һүзэглэгшэ аха дүүгээ шүүбэрилээ хүмши? Али яахадаа ши һүзэглэгшэ аха дүүгээ доогуур хараа хүмши? Бидэ бултадаал Бурханай зарга шүүбэридэ орохо ха юмбибди+.

11«Яһатан бүхэн урдамни мүргэхэ,
ямаршье хэлэтэй хүн намайе Бурхан гэжэ айладхаха,
ами наһаараа тангаригланаб гэжэ

Дээдын Эзэн хэлэнэ», – гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлээтэй байдаг+.

12Хүн бүхэмнай өөрынгөө үйлэ ябадалай түлөө Бурханай урда тоосохо юм+.

Бусад зониие бү доройтуула

13Зай, бэе бэеэ шүүбэрилхэ шүүмжэлхэеэ болиёл даа. Харин бусад зониие бүдэрүүлхэ гү, али нүгэл шэбэлдэ унагааха юумэ хэхэгүй гэжэ оролдожо байял+. 14Ямаршье эдеэ хоол эдижэ болохо гэжэ Дээдын Эзэн Иисус намда бата этигэл үгөө. Хэрбээ таанад зарим эдихэ юумээ бузартай гэжэ тоолоо һаа, тэрэ эдеэнтнай танда бузартай байха+. 15Хэрбээ эдижэ байһан юумээрээ ши ондоо хүниие гомдохооболшни, ши хайра дураар хүтэлүүлэгдэнэгүйш. Эдижэ байһан хоолоороо ши тэрэ хүниие доройтуулан бү хосороо. Тэрэ хүнэйшни түлөө Христос өөрынгөө амиие үгөө ха юм+. 16Шинии һайн гэжэ бодожо байһан юумэнүүдые хүнүүд бү шүүбэрилэг. 17Ушарынь юуб гэбэл, Бурханай хаан орон эдихэ, ууха тухай бэшэ, харин Нангин Һүлдэһөө эхи абадаг үнэн сэдьхэл, энхэ тайбан, баяр жаргал тухай юм+. 18Таанад тиимэ маягаар Христосто алба хэжэ байбал, Бурханда таатай ба хүн зондо хүндэтэй байхат.

19Тиимэһээл бидэ энхэ тайбаниие найруулдаг, бэе бэеынгээ этигэл һүзэг бэхижүүлдэг юумэнүүдтэ зорижо байха ёһотойбди+. 20Эдеэ хоолһоо боложо Бурханай хэһэн юумэ бү һандарга. Ямаршье эдеэ хоол эдижэ болохо юм, гэхэтэй сасуу ондоо хүниие нүгэл шэбэлдэ унагааха шалтаг болохо юумэ эдихэнь буруу юм+. 21Бусад һүзэглэгшэдые доройтон унагааха шалтаг болохо ямаршье юумэ хэнгүй, мяха эдингүй, архи уунгүй байхань зүб юм. 22Эдэ мэтэ этигэжэ бодожо байһан юумэнүүдээ зосоогоо баряад, Бурхандаал мэдүүлээд бай. Эдиһэн ууһан юумээрээ һэшхэлдээ гэмнүүлээгүй хүн жаргалтай байна! 23Харин эдижэ байһан юумэн тухайгаа һэжэглэһэн хүниие Бурхан тэрэ юумээ эдижэ байхадань гэмнэдэг, юундэб гэбэл, тэрэ хүн этигэл һүзэгэйнгөө ёһоор болоногүй ха юм. Тиин этигэл һүзэгэй ёһоор хэгдэдэггүй юумэнүүд булта нүгэлтэй юм.

15

Ганса бэе тухайгаа бү бодогты, бусадта аша туһатай байгты

15^1Бата этигэл һүзэгтэй бидэнэр ганса бэеэ бодохо ёһогүйбди, харин этигэл һүзэгөөр бирагүйхэн зониие дэмжэхэ ёһотойбди+. 2Бусад һүзэглэгшэдэй эрхим һайн байхын түлөө, этигэл һүзэгынь бата бэхи болгохын тула бидэ булта тэдэндэ аша туһатай юумэ хэхэ ёһотойбди+. 3Юундэб гэбэл, Христосшье ганса бэеэ бодожо байгаагүй юм. Харин: «Шамайе доромжолһон баһалтанууд нам дээрэ буугаа», – гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшэгдэһэнэй ёһоор болоо юм+. 4Нангин Бэшэг соо хэлээтэй бүхы юумэнүүд маанадта найдал үгэхэ зуураа һургаха, тэсэбэритэй болгохо, урмашуулха зорилготойгоор бэшээтэй байгаа+. 5Маанадые тэсэбэритэй байлгадаг, урмашуулдаг Бурхан Христос Иисусай жэшээгээр таанадые нэгэ һанал бодолтой байлгаһай+. 6Тиигэбэл таанад бултадаа нэгэ дуугаар Бурханда, манай Дээдын Эзэн Иисус Христосой Эсэгэдэ алдар соло дуудахат.

Һайн Мэдээсэл еврейнүүдтэ болон бусад арадуудта үгөөтэй юм

7Христосой таанадые хүндэлдэг байһандал адляар таанадшье бэе бэеэ хүндэлжэ, Бурханда магтаал соло дуудажа байгты. 8Бурханай үбгэ эсэгэнэртэ үгэһэн найдуулгын бүтэһые харуулан, Христос еврейнүүдэй зарасань болон ерээ гэжэ би хэлэнэб. 9Баһа бусад арадуудай үршөөл хайрынь түлөө Бурханда магтаал соло дуудажа байхын тула Христос ерээ юм.

«Бусад арадуудай дунда
би шам тухай айладхажа байхаб,
шинии нэрэ алдарта
би магтаалнуудые дуулажа байхаб», – гэжэ Нангин Бэшэг соо бэшээтэй байдаг+.

10«Бусад яһатад, Бурханай арадтай хамта баярлагты», – гэжэ баһа бэшээтэй байдаг.

11«Бусад яһатад, бултадаа

Дээдын Эзэндэ магтаал соло дуудагты,
бүхы арад, тэрээниие алдаршуулагты!» – гэжэ баһа бэшээтэй байдаг.

12«Иессэй үри һадаһан бии болохо,
тэрэ бусад арадые захирхаяа ерэхэ,
харин тэдэнэрынь тэрээндэ найдажа байха», – гэжэ баһа Исайя хэлэнэ.

13Найдал үршөөдэг Бурхан этигэл һүзэгэйтнай ашаар таанадые бүтэн баяр жаргалаар ба амгалан байдалаар дүүргэг лэ, тиигэжэ Нангин Һүлдын хүсөөр этигэл найдалтнай нэмэгдэжэ байг лэ.

Павелай сэхыень бэшэһэнэй шалтагаан

14Аха дүүнэрни, таанад эрхим һайнта, элдэб янзын эрдэм мэдэрэлтэйт, бэе бэеэ һургаха аргатайт гэжэ би хатуу этигэлтэй байнаб. 15Энэ бэшэг соогоо зарим юумэнүүдые һануулхадаа би сэхыень хэлээб. Бурханай үршөөл хайраар би 16бусад арадуудай аша туһада Христос Иисусай зараса болооб. Бусад арадые Нангин Һүлдын ашаар Бурханда таатай арюун нангин үргэл болгохын тула би Бурханай Һайн Мэдээсэлые номнон, санаартанай ажал ябуулнаб+. 17Иисус Христосой ашаар Бурханда алба хэжэ байһанаараа би бахархаха аргатайб. 18-19Бусад арадуудые Бурханай мэдэлдэ оруулхын тула Христос гайхамшагта тэмдэгүүдээр ба үйлэ хэрэгүүдээр, Бурханай Һүлдын хүсэ шадалаар намаар юу хэлүүлээ, хүүлээ һэм, тэрээн лэ тухай би хөөрэхэеэ зүрхэлхэб. Аяншалжа ябахадаа би Иерусалимһаа Иллирик хүрэтэр хаа хаанагүй Христос тухай Һайн Мэдээсэл номножо байгааб+. 20Тиихэдээ би ондоо хүнэй татаһан һуури дээрэ барихагүйн тула Христос тухай хүнүүдэй огто дуулаагүй газар дайдаар номнохо гэжэ оролдожо байгааб+. 21Нангин Бэшэгэй хэлэһэн ёһоор:

«Тэрээн тухай мэдээсэлгүй байһан хүнүүд хараха,

Тэрээн тухай юумэ дуулаагүй хүнүүд ойлгохо».

Павелай Рим хото ошохо түлэблэлгэ

22Таанадта оло дахин ошохо гэхэдэмни, энэ ажални намайе табидаггүй байгаа+. 23Харин мүнөө эдэ нютагуудта ажалаа дүүргэһэн, олон жэлэй туршада таанадтай ошожо уулзаха һанаатай байһан юм хадаа+
24Испани ошохо замдаа таанадые дайрахаб. Тиигээд нэгэ хэды саг соо таанадтайгаа уулзажа баярлахаб, һүүлдэнь замаа үргэлжэлүүлхэдэмни туһалхат гэжэ найданаб. 25-26Харин мүнөө би Македониин ба Ахайяын һүзэглэгшэдэй һайн дураараа суглуулһан алта мүнгэ дуталдажа байһан Бурханай хүнүүдтэ хубаажа үгэхөөр Иерусалим хото ошоноб++. 27Тэдэ һүзэглэгшэд туһалха гэһэн шиидхэбэри өөһэдөө гаргаа. Гэхэтэй зэргэ үнэн бодолоороо тэдэнэр туһалха ёһотойшье юм. Хэрбээ еврейнүүд оюун сэдьхэлэй буян хэшэгээрээ бусад арадуудтай хубаалдаһан байбал, бусад арадуудшье алта мүнгэнэй буян хэшэгээрээ еврейнүүдтэ туһалха ёһотой юм+. 28Тэдэндэ суглуулагдаһан алта мүнгэ хүргэхэ ажалаа бүтээгээд, би таанадаа дайран Испани руу ябахаб. 29Таанадта ерэхэдээ би Христосой буян хэшэгээр таанадтай элбэг дэлбэгээр хубаалсахаб гэжэ мэдэнэб.

30Аха дүүнэр, намтай хамта минии түлөө Бурханда ханалгатайгаар зальбаржа байгыт даа гэжэ гуйнаб. Бидэ манай Дээдын Эзэн Иисус Христосто нэгэ адли этигэл һүзэгтэй, Һүлдын үршөөдэг нэгэ адли хайра дуратай ха юмбибди. 31Иудейн һүзэггүй зонһоо Бурхан намайе аршалһай, Иерусалимда хэхэ ажални тэндэхи Бурханай зондо һайшаагдаһай гэжэ зальбарыт даа+. 32Тиигэбэл би, Бурханай хүсөө һаа, таанадта баяр жаргалтай ерэхэб, таанадтайгаа уулзаад һанаагаа амархаб+. 33Амгалан байдал үршөөдэг Бурхан та бүхэнтэй оршожо байхань болтогой!+

16

Хүнүүдые амаршална

16^1Кенхрейын һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ хүдэлдэг Фойбэ эгэшэтэй таанадые танилсуулхамни+. 2Тэрэниие Бурханай хүнүүдтэ зохихо ёһоор Дээдын Эзэнэй нэрээр угтажа абаарайгты, хэрэгүүдтэнь өөһэдынгөө зүгһөө шадалаараа хамһалсажа байгаарайгты. Тэрэ эхэнэр намдашье, бусадшье олон зондо ехэ туһа хүргөө юм+. 3Акила Прискилла хоёрто намһаа мэндэ дамжуулаарайгты. Тэдэнэр намтай хамта Христос Иисуста гансашье алба хэжэ байгаа бэшэ,+
4харин минии түлөө ами наһанай аюул оһолдошье орожо байгаа. Гансашье би бэшэ, харин еврей-бэшэ һүзэглэгшэдэй бүлгэмүүд бултадаа тэдээндэ баяр баясхалан хүргэжэ байна. 5Тэдэнэй гэртэ суглардаг һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ амар мэндэ хүргөөрэйгты.

Аси можын Христосто һүзэглэгшэдэй түрүүшын хүниинь байһан инаг хайрата Эпанэт нүхэртэмни мэндэ дамжуулаарайгты+. 6Таанадай аша туһада аргагүй ехээр хүдэлжэ байһан Марияда амар мэндэ хүргөөрэйгты. 7Намтай хамта түрмэдэ һууһан манай яһанай Андроник Юния хоёрто мэндэ дамжуулаарайгты. Тэдэ хоёр элшэнэрэй дунда мэдээжэ, намһаа урда Христосто һүзэглэһэн түүхэтэй юм.

8Дээдын Эзэнээр намда ехэл хайра дуратай байдаг Амплиатда мэндэ дамжуулаарайгты. 9Маанадаар хамта Христосто алба хэдэг Урбанда, минии инаг хайратай Стахида амар мэндэ хүргөөрэйгты. 10Туршалгануудые дабахадаа Христосто үнэн сэхэ байһанаа баталһан Апеллестэ мэндэ дамжуулаарайгты. Аристобулай гэр бүлэдэ амар мэндэ хэлээрэйгты. 11Минии яһанай Иродиондо, Христосто һүзэглэдэг Наркисай гэр бүлынхидтэ амар мэндэ хүргөөрэйгты.

12Дээдын Эзэндэ алба хэжэ байһан Трюфана Трюфоса хоёрто, Дээдын Эзэнэй аша туһада аргагүй ехэ ажал бүтээһэн инаг хайрата Персидэдэ мэндэ дамжуулаарайгты. 13Дээдын Эзэнэй шэлэжэ абаһан Руфта, намда хүбүүндээл адли хандадаг тэрэнэй эжыдэ мэндыемни дамжуулаарайгты+. 14Асинкрит, Флегонт, Ерми, Патроб, Ерма болон тэдэнтэй байһан бусад һүзэглэгшэ аха дүүнэртэ мэндыемни дамжуулаарайт. 15Филолог Юлия хоёрто, Нерейдэ, тэрэнэй дүү басаганда, Олимпда, тэдэнтэй хамта байһан Бурханай бүхы хүнүүдтэ мэндыемни дамжуулаарайгты.

16Бэе бэеэ таалажа амаршалаарайгты. Христосой һүзэглэгшэдэй бүхы бүлгэмүүд таанадта мэндэеэ дамжуулжа байна+.

Түгэсхэлэй захибари

17Аха дүүнэр, таанадай һуража абаһан бүхы юумые буруушаан, бэрхэшээл зоболон тулгаруулдаг, һүзэглэгшэдэй бүлгэмые хоорондонь хубаадаг хүнүүдһээ болгоомжолжо байгты гэжэ гуйнаб. Таанад тиимэ зонһоо зайсажа байгты+. 18Тэдэ зон тиимэ юумэ хэхэдээ, манай Дээдын Эзэн Христосто бэшэ, харин өөрынгөө гэдэһэ ходоодо алба хэнэ гээшэ. Тэдэнэр уран гоё үгэ хүүрээрээ гэнэн гэдэргэ зонииел зангадаа оруулдаг юм+. 19Дээдын Эзэнэй мэдэлдэ бүрин байдагыетнай хүн бүхэн мэдэхэ, тиимэһээ би таанадай түлөө баярлажа байдаг хүнби. Һайн һайхан юумые ойлгожо байгаад, нүгэлтэ муухай юумэнһээ зайсажа байһайт гэжэ хүсэнэб+. 20Маанадта амгалан байдал үршөөдэг Бурхан удангүй сатанае танай ула доро оруулан һүнөөхэ.

Манай Дээдын Эзэн Иисусай үршөөл хайра таанадтай оршожо байхань болтогой!+

21Намтай хамта хүдэлдэг Тимофей, баһа манай яһатанай хамаатан Луций, Иасон, Сосипатр гэгшэд таанадта мэндые дамжуулна+.

22Энэ бэшэгые саарһан дээрэ буулгаһан һүзэглэгшэ Тертий би баһа таанадта амар мэндые дамжуулнаб.

23Гэртээ намайе айлшалуулжа байһан, һүзэглэгшэдэй бүлгэмые суглуулжа байһан Гай таанадта мэндые дамжуулна. Хотын мүнгэнэй һан эрхилэгшэ Эраст, Кварт дүүмнай таанадта баһа мэндые дамжуулна+. 24Манай Дээдын Эзэн Иисус Христосой үршөөл хайра та бүхэнтэй оршожо байһай!

Түгэсхэлэй зальбаралга

25Бурханда магтаал соло дуудая! Тэрэ болбол Иисус Христос тухай минии номноһон Һайн Мэдээсэлэй ёһоор танай этигэл һүзэгые бэхижүүлхэ аргатай юм. Урдань тэрэ Һайн Мэдээсэл үни удаан саг соо далда нюуса байгаа+. 26Харин мүнөө тэрэ үнэн зүбые лүндэншэдэй бэшэгүүд нээгээ; бүхы хүнүүдэй һүзэглэжэ, үгыень дуулажа байхын тула мүнхэ Бурхан захиралтаараа бүхы арадуудта тэрэниие мэдүүлээ+. 27Ори ганса, сэсэн мэргэн Бурхан Иисус Христосой ашаар хэтын хэтэдэ алдар солотой байһай! Болтогой!+

* Эндэ Абраһам ба Агари гэдэг барлаг эхэнэр хоёрһоо түрэһэн Измаил хүбүүнэй үри һадаһад тухай хэлэгдэнэ.

+ 1:2 Лука 1:69-70, Тидтэ 1:1-2
+ 1:3 Мат 1:1
+ 1:5 Элшэнэрэй 9:15
+ 1:7 1 Коринф 1:2

+ 1:8 Римэйхиндэ 16:19, Филиппынхидтэ 1:3, Тимофейдэ 2-дохи 1:3, Филимондо 1:4

+ 1:9 Римэйхиндэ 9:1, 2 Коринф 1:23, Филиппынхидтэ 1:8, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:5

+ 1:10 Римэйхиндэ 15:32

+ 1:13 Римэйхиндэ 15:22-23, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:18, Филиппынхидтэ 4:17

+ 1:14 1 Коринф 9:16

+ 1:16 Марк 8:38, Филиппынхидтэ 1:20, Римэйхиндэ 2:9-10, 1 Коринф 1:18

+ 1:17 Римэйхиндэ 3:21, Галадуудта 3:11, Евр 10:38

+ 1:18 Эфесэйхиндэ 5:6, Колоссынхидтэ 3:6
+ 1:19 Элшэнэрэй 14:17, Элшэнэрэй 17:24-27
+ 1:21 Эфесэйхиндэ 4:17-18
+ 1:22 1 Коринф 1:20, 1 Коринф 3:19
+ 1:26 Колоссынхидтэ 3:5
+ 1:31 Тимофейдэ 2-дохи 3:2-4
+ 1:32 Римэйхиндэ 6:21
+ 2:1 Мат 7:2, Лука 6:37, Иоанн 8:7

+ 2:4 Пётрой 2-дохи хандалга 3:9, Пётрой 2-дохи хандалга 3:15, Гэршэлгэ 2:21

+ 2:5 Яковай хандалга 5:3

+ 2:9 Пётрой 1-дэхи хандалга 4:17, Римэйхиндэ 1:16,

+ 2:10 Пётрой 1-дэхи хандалга 1:7

+ 2:11 Мат 22:16, Лука 20:21, Элшэнэрэй 10:34

+ 2:12 1 Коринф 9:21
+ 2:13 Лука 11:28, Яковай хандалга 1:22-23
+ 2:17 Римэйхиндэ 3:27, Римэйхиндэ 9:4-5
+ 2:19 Иоанн 9:40
+ 2:21 Мат 23:3
+ 2:25 Галадуудта 5:3
+ 2:26 Эфесэйхиндэ 2:11
+ 2:27 2 Коринф 3:6, Мат 12:41
+ 2:28 Римэйхиндэ 9:6-8, 1 Коринф 7:19

+ 2:29 Эфесэйхиндэ 2:11, Филиппынхидтэ 3:3, Колоссынхидтэ 2:11, 2 Коринф 10:18

+ 3:1 Иоанн 4:22
+ 3:3 Римэйхиндэ 9:6, Тимофейдэ 2-дохи 2:13
+ 3:7 Римэйхиндэ 9:19

+ 3:8 Римэйхиндэ 6:1, Римэйхиндэ 6:15, 2 Коринф 6:8

+ 3:9 Римэйхиндэ 5:12, Галадуудта 3:22, Римэйхиндэ 1:18-32, Римэйхиндэ 2

+ 3:20 Элшэнэрэй 13:39, Галадуудта 2:16, Галадуудта 3:11, Римэйхиндэ 7:7

+ 3:21 Римэйхиндэ 1:17, Галадуудта 2:16, Лука 24:27, Элшэнэрэй 10:43

+ 3:23 Иоаннай 1-дэхи хандалга 1:8-10

+ 3:24 Тидтэ 3:7

+ 3:25 Иоанн 1:29, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:2, Элшэнэрэй 17:30, Римэйхиндэ 2:4

+ 3:27 Римэйхиндэ 2:17, 1 Коринф 1:29, Эфесэйхиндэ 2:9

+ 3:28 Элшэнэрэй 13:39
+ 3:29 Римэйхиндэ 9:24, Римэйхиндэ 10:12
+ 3:30 Галадуудта 3:20, Галадуудта 3:8
+ 3:31 Мат 5:17
+ 4:3 Яковай хандалга 2:23, Галадуудта 3:6
+ 4:5 Римэйхиндэ 3:22
+ 4:8 2 Коринф 5:19
+ 4:9 Римэйхиндэ 3:30
+ 4:13 Галадуудта 3:16, Евр 7:6
+ 4:14 Галадуудта 3:17-18

+ 4:15 1 Коринф 15:56, Галадуудта 3:10, Римэйхиндэ 7:7

+ 4:16 Галадуудта 3:22
+ 4:17 Иоанн 5:21
+ 4:19 Евр 11:12,
+ 4:24 1 Коринф 9:9-10, Римэйхиндэ 10:9

+ 4:25 Мат 20:28, Галадуудта 1:4, 2 Коринф 5:21

+ 5:1 Галадуудта 3:28

+ 5:2 Римэйхиндэ 8:17, Эфесэйхиндэ 3:16, Филиппынхидтэ 3:21

+ 5:3 Мат 5:11-12, 2 Коринф 12:10, Яковай хандалга 1:3-4

+ 5:5 Элшэнэрэй 2:17, Тидтэ 3:6

+ 5:8 Иоанн 3:16, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:10

+ 5:9 Римэйхиндэ 3:25, Мат 3:7, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 1:10

+ 5:10 2 Коринф 5:18-20, Эфесэйхиндэ 2:16, Колоссынхидтэ 1:20-21

+ 5:12 Яковай хандалга 1:15, Римэйхиндэ 6:23, Римэйхиндэ 3:9, Эфесэйхиндэ 2:3

+ 5:13 Римэйхиндэ 3:20
+ 5:14 1 Коринф 15:45
+ 5:15 1 Коринф 15:21, 2 Коринф 5:14
+ 5:17 Гэршэлгэ 22:5
+ 5:18 Иоанн 12:32
+ 5:19 Евр 5:8
+ 5:20 Галадуудта 3:19
+ 5:21 Иоанн 1:17

+ 6:2 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:24, Галадуудта 2:19, Галадуудта 5:24, Колоссынхидтэ 2:20, Колоссынхидтэ 3:3

+ 6:4 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:21, Галадуудта 3:27, 2 Коринф 5:17, Эфесэйхиндэ 4:24, Колоссынхидтэ 2:12, Колоссынхидтэ 3:10

+ 6:5 2 Коринф 4:10, Филиппынхидтэ 3:10

+ 6:6 Галадуудта 2:19-20, Галадуудта 5:24, Галадуудта 6:14

+ 6:7 Пётрой 1-дэхи хандалга 4:1
+ 6:8 Тимофейдэ 2-дохи 2:11, Гэршэлгэ 20:4
+ 6:9 Римэйхиндэ 14:9, Гэршэлгэ 1:18
+ 6:10 Евр 7:27
+ 6:13 Колоссынхидтэ 3:5, Римэйхиндэ 12:1
+ 6:16 Иоанн 8:34

+ 6:18 Иоанн 8:32, Иоанн 8:34, Яковай хандалга 2:12, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:16, 1 Коринф 7:22, 2 Коринф 3:17, Галадуудта 5:1

+ 6:22 1 Коринф 7:22
+ 6:23 Яковай хандалга 1:15, Римэйхиндэ 5:12
+ 7:2 1 Коринф 7:39
+ 7:3 Мат 5:32

+ 7:4 Галадуудта 5:22, Эфесэйхиндэ 5:19, Галадуудта 2:19, Галадуудта 5:18, Эфесэйхиндэ 2:15, Колоссынхидтэ 2:14

+ 7:6 Римэйхиндэ 6:4
+ 7:7 Римэйхиндэ 3:20, Римэйхиндэ 4:15,
+ 7:8 1 Коринф 15:56
+ 7:15 Галадуудта 5:17
+ 7:16 Тимофейдэ 1-дэхи 1:8
+ 7:19 Галадуудта 5:17

+ 7:23 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:11, Галадуудта 5:17

+ 8:2 1 Коринф 15:45

+ 8:3 Евр 7:18, Филиппынхидтэ 2:7, 2 Коринф 5:21

+ 8:4 Галадуудта 5:16, Галадуудта 5:25
+ 8:5 Галадуудта 5:19-25
+ 8:7 Яковай хандалга 4:4, 1 Коринф 2:14

+ 8:9 1 Коринф 3:16, 1 Коринф 6:19, 2 Коринф 6:16, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:24, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:11, Иудын хандалга 1:19

+ 8:11 Иоанн 5:21, Элшэнэрэй 2:24

+ 8:13 Колоссынхидтэ 3:5,

+ 8:14 Мат 5:9, Иоанн 1:12, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:1, Иоаннай 1-дэхи хандалга 5:1

+ 8:15 Тимофейдэ 2-дохи 1:7, 1 Коринф 2:12

+ 8:16 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:2, Галадуудта 3:26, Эфесэйхиндэ 1:5, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:24, 2 Коринф 1:22, Эфесэйхиндэ 1:13

+ 8:17 Галадуудта 3:29, Галадуудта 4:7, Эфесэйхиндэ 3:6, Тидтэ 3:7, 2 Коринф 1:5, Филиппынхидтэ 3:10, Колоссынхидтэ 1:24, Пётрой 1-дэхи хандалга 5:1, Римэйхиндэ 5:2, Эфесэйхиндэ 3:16, Филиппынхидтэ 3:21

+ 8:18 2 Коринф 4:17
+ 8:23 2 Коринф 5:2, Галадуудта 5:5
+ 8:24 2 Коринф 4:18, Евр 11:1

+ 8:29 Мат 28:10, Иоанн 20:17, Колоссынхидтэ 1:15, Евр 2:11, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:2, 2 Коринф 3:18, Филиппынхидтэ 3:21

+ 8:30 Иоанн 17:22

+ 8:32 Иоанн 3:16

+ 8:33 Марк 13:20, Лука 18:7, Колоссынхидтэ 3:12, Тидтэ 1:1,

+ 8:34 Марк 16:19, Элшэнэрэй 7:55-56, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:1, Римэйхиндэ 8:34, Евр 7:25

+ 8:36 1 Коринф 4:9

+ 8:37 Иоанн 16:33, 1 Коринф 15:57

+ 8:38 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:22, 1 Коринф 15:24, Эфесэйхиндэ 1:21

+ 9:1 2 Коринф 11:10, Тимофейдэ 1-дэхи 2:7, Римэйхиндэ 1:9, Филиппынхидтэ 1:8

+ 9:3 1 Коринф 16:22, Галадуудта 1:8

+ 9:6 Римэйхиндэ 3:3, Иоанн 1:47, Римэйхиндэ 2:28

+ 9:7 Евр 11:17
+ 9:8 Галадуудта 4:23, Галадуудта 4:28
+ 9:19 Римэйхиндэ 3:7
+ 9:21 Тимофейдэ 2-дохи 2:20
+ 9:24 Римэйхиндэ 3:29
+ 9:25 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:10
+ 9:30 Галадуудта 2:16, Галадуудта 3:24

+ 9:31 Галадуудта 5:4, Римэйхиндэ 11:7, Филиппынхидтэ 3:9

+ 9:33 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:6-8, Римэйхиндэ 10:11

+ 10:2 Элшэнэрэй 21:20
+ 10:3 Римэйхиндэ 1:17, Римэйхиндэ 3:21
+ 10:4 Мат 5:17, Галадуудта 3:24
+ 10:5 Галадуудта 3:12, Филиппынхидтэ 3:9
+ 10:7 Гэршэлгэ 9:1

+ 10:9 Мат 10:32, Лука 12:8, Марк 16:16, Элшэнэрэй 16:31

+ 10:11 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:6, Римэйхиндэ 9:33

+ 10:12 Элшэнэрэй 10:34-36, Римэйхиндэ 3:29
+ 10:13 Элшэнэрэй 2:21
+ 10:14 Элшэнэрэй 8:31
+ 10:16 Иоанн 12:38
+ 10:17 Галадуудта 3:2
+ 11:1 2 Коринф 11:22, Филиппынхидтэ 3:5
+ 11:5 Римэйхиндэ 9:27
+ 11:7 Римэйхиндэ 9:31
+ 11:13 Элшэнэрэй 9:15, Римэйхиндэ 15:16

+ 11:15 Лука 15:24, Эфесэйхиндэ 2:1, Эфесэйхиндэ 2:5, Колоссынхидтэ 2:13, Гэршэлгэ 3:1

+ 11:17 Иоанн 15:5

+ 11:21 1 Коринф 10:12

+ 11:30 Эфесэйхиндэ 2:2, Колоссынхидтэ 1:21, Тидтэ 3:3

+ 11:33 Колоссынхидтэ 2:3,

+ 11:34 1 Коринф 2:16

+ 11:36 1 Коринф 8:6, Колоссынхидтэ 1:16, Евр 2:10, Пётрой 2-дохи хандалга 3:18, Эфесэйхиндэ 3:21

+ 12:1 Римэйхиндэ 6:13

+ 12:2 Эфесэйхиндэ 5:17, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:3, 2 Коринф 4:16, Эфесэйхиндэ 4:23

+ 12:3 Эфесэйхиндэ 3:2,

+ 12:4 1 Коринф 12:12-14, Эфесэйхиндэ 4:16

+ 12:5 1 Коринф 10:17, 1 Коринф 12:27, Эфесэйхиндэ 4:25

+ 12:6 Пётрой 1-дэхи хандалга 4:10, 1 Коринф 12:4

+ 12:7 1 Коринф 12:5

+ 12:8 Тимофейдэ 1-дэхи 5:17, 2 Коринф 9:7

+ 12:9 Пётрой 1-дэхи хандалга 1:22, Тимофейдэ 1-дэхи 1:5,

+ 12:10 Иоанн 13:34, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:22, Пётрой 2-дохи хандалга 1:7, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:9, Евр 13:1, Филиппынхидтэ 2:3

+ 12:12 Лука 18:1, Лука 21:36, Эфесэйхиндэ 6:18, Колоссынхидтэ 4:2, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:17

+ 12:13 Римэйхиндэ 15:25, 1 Коринф 16:1, Тимофейдэ 1-дэхи 6:18

+ 12:14 Мат 5:44, Пётрой 1-дэхи хандалга 3:9

+ 12:15 1 Коринф 12:26

+ 12:16 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:8, Филиппынхидтэ 2:2

+ 12:17 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:9, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:15

+ 12:18 Марк 9:50, 2 Коринф 13:11, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:13

+ 12:19 Евр 10:30
+ 12:20 Мат 5:44,
+ 13:1 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:13, Тидтэ 3:1
+ 13:4 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:14,

+ 13:7 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:17, Мат 17:27, Мат 22:21, Марк 12:17

+ 13:8 Иоанн 13:34
+ 13:10 Иоанн 14:15
+ 13:11 Эфесэйхиндэ 5:14

+ 13:12 Иоанн 1:9, Иоанн 8:12, Иоаннай 1-дэхи хандалга 2:8, Эфесэйхиндэ 5:8, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:5, Эфесэйхиндэ 5:11, Эфесэйхиндэ 6:11, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:8

+ 13:13 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:12

+ 13:14 Галадуудта 3:27, Яковай хандалга 4:1, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:11, Римэйхиндэ 7:23, Галадуудта 5:16, Галадуудта 5:24

+ 14:1 Римэйхиндэ 15:1, 1 Коринф 8:9-11, 1 Коринф 9:22

+ 14:2 Тимофейдэ 1-дэхи 4:3
+ 14:3 Колоссынхидтэ 2:16
+ 14:4 Мат 7:1, Яковай хандалга 4:11
+ 14:5 Галадуудта 4:10, Колоссынхидтэ 2:16
+ 14:6 Мат 15:36, 1 Коринф 10:30-31

+ 14:7 Римэйхиндэ 6:2, Римэйхиндэ 6:7, Галадуудта 5:24, Колоссынхидтэ 3:3

+ 14:8 Пётрой 1-дэхи хандалга 4:2, Галадуудта 2:20, 2 Коринф 5:15, Филиппынхидтэ 1:20

+ 14:9 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:10
+ 14:10 Мат 7:1, Лука 6:37, 2 Коринф 5:10
+ 14:11 Филиппынхидтэ 2:10-11
+ 14:12 Мат 12:36, Мат 25:19, Галадуудта 6:5
+ 14:13 Мат 7:1

+ 14:14 Марк 7:15-16, Элшэнэрэй 10:15, 1 Коринф 8:8

+ 14:15 1 Коринф 8:11

+ 14:17 Колоссынхидтэ 2:16, Евр 9:10, Галадуудта 5:22

+ 14:19 Тимофейдэ 2-дохи 2:22
+ 14:20 Тидтэ 1:15, 1 Коринф 8:9-13
+ 15:1 Римэйхиндэ 14:1, Галадуудта 6:2
+ 15:2 Филиппынхидтэ 2:4-5
+ 15:3 Филиппынхидтэ 2:5, Филиппынхидтэ 2:8,
+ 15:4 Римэйхиндэ 4:23-24
+ 15:5 Римэйхиндэ 12:16
+ 15:9 Римэйхиндэ 3:29,
+ 15:16 Элшэнэрэй 9:15, Римэйхиндэ 11:13
+ 15:19 Элшэнэрэй 15:12, 2 Коринф 12:12
+ 15:20 1 Коринф 3:10-11

+ 15:22 Римэйхиндэ 1:13, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:18

+ 15:23 Элшэнэрэй 19:21

+ 15:25 Элшэнэрэй 24:17, 1 Коринф 16:3, 2 Коринф 9:1

+ 15:26 Элшэнэрэй 19:21, 2 Коринф 8:4

+ 15:27 1 Коринф 9:11

+ 15:31 2 Коринф 1:10-11, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:2

+ 15:32 Римэйхиндэ 1:10

+ 15:33 2 Коринф 13:11, Филиппынхидтэ 4:9, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:23, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:16, Евр 13:20

+ 16:1 Элшэнэрэй 18:18

+ 16:2 Филиппынхидтэ 2:29

+ 16:3 Элшэнэрэй 18:2, 1 Коринф 16:19, Тимофейдэ 2-дохи 4:19

+ 16:5 Колоссынхидтэ 4:15

+ 16:13 Марк 15:21

+ 16:16 Пётрой 1-дэхи хандалга 5:14, 1 Коринф 16:20, 2 Коринф 13:12, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:26

+ 16:17 Тимофейдэ 1-дэхи 6:3, Иоаннай 2-дохи хандалга 1:10

+ 16:18 Пётрой 2-дохи хандалга 2:3, Колоссынхидтэ 2:4

+ 16:19 Римэйхиндэ 1:8
+ 16:20 Римэйхиндэ 15:33,
+ 16:21 Элшэнэрэй 16:1
+ 16:23 1 Коринф 1:14
+ 16:25 Эфесэйхиндэ 1:9, Колоссынхидтэ 1:26
+ 16:26 Колоссынхидтэ 4:3-4
+ 16:27 Иудын хандалга 1:24-25

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Римэйхиндэ

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков